Bilim insanları, iklim değişikliğinin etkileriyle Arktik Bölgesi'nin geri dönüşü zor bir döneme girdiğini belirtiyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın satın alma girişimleriyle gündeme gelen Grönland da aşırı hava olaylarından en çok etkilenen bölgeler arasında yer alıyor.
Yeni Bir Aşırı Hava Rejimi Başladı
Uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yapılan ve Science Advances dergisinde yayımlanan kapsamlı çalışma, 70 yılı aşkın iklim verisini analiz ederek Arktik'te yeni bir aşırı hava rejiminin başladığını ortaya koydu. Özellikle son 30 yılda, daha önce hiç aşırı hava olayları yaşanmamış bölgelerde bile sıcak hava dalgaları, kuraklık ve olağandışı kar koşulları görülmeye başlandı. Sheffield Üniversitesi'nden ekolojist Prof. Gareth Phoenix, bu bulguların ciddiyetini vurgulayarak, 'Araştırmamız, Arktik'te aşırı hava olaylarının sıklığının keskin biçimde arttığını gösteriyor. Bölgenin üçte birinde bu olaylar çok yakın zamanda ortaya çıktı. Bu, Arktik'in daha önce hiç deneyimlemediği yeni bir aşırı hava çağına girdiği anlamına geliyor' dedi.
En Çok Etkilenen Bölgeler ve Ekolojik Tehditler
Haritalama çalışmaları, Orta Sibirya, Batı İskandinavya ve Grönland kıyılarının aşırı hava olaylarından en fazla etkilenen bölgeler olduğunu gösteriyor. Kanada Yüksek Arktik Takımadaları da kırılan deniz buzları ve orman yangını dumanlarıyla dikkat çekiyor. Artan sıcaklıklarla birlikte daha sık görülen 'kar üzerine yağmur' olayları, yüzeyde buz tabakası oluşturarak besin kaynaklarını kilitliyor. Bu durum, özellikle likenle beslenen ren geyikleri gibi Arktik hayvanları için hayati bir tehdit oluşturuyor. Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü'nden iklim bilimci Juha Aalto, mevsimselliğin Arktik ekosistemleri için hayati önem taşıdığını belirterek, 'Büyüme mevsimi ve kar koşulları, kuzey türlerinin hayatta kalması için kritik. Bu dengelerin bozulması, ekosistemlerin işleyişini temelden sarsıyor' diye konuştu.
Arktik Kararması ve Küresel Etkiler
Önceki araştırmalar, Arktik'in dünya ortalamasından çok daha hızlı ısındığını ve bunun 'Arktik kararması' olarak adlandırıldığını ortaya koymuştu. Yeni çalışmaya göre aşırı hava olayları, bu sürecin en önemli tetikleyicileri arasında yer alıyor. Bitki örtüsündeki kayıp, yalnızca besin zincirini değil, aynı zamanda Arktik'in karbon tutma ve salma dengesini de bozuyor. Bu durum, küresel iklim sistemi üzerinde zincirleme etkilere yol açıyor. Helsinki Üniversitesi'nden jeobilimci Miska Luoto, 'Bu bulgular, iklim değiştikçe Arktik ekosistemlerin daha önce hiç karşılaşmadıkları koşullara maruz kalacağını gösteriyor. Bunun doğa üzerindeki uzun vadeli etkileri çok ciddi olabilir' diyerek tabloyu özetledi. Araştırmacılar, Arktik'teki bu yeni aşırı hava çağının, küresel ısınmanın gezegen ekosistemlerinde yol açtığı geri döndürülemez değişimlerin en çarpıcı örneklerinden biri olduğu görüşünde.