ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki protestoların yoğunlaşmasının ardından yönetim üzerindeki ekonomik baskıyı artıracak yeni bir adım attı. Trump'ın açıklamasına göre, İran ile ticari ilişkileri olan ülkeler, ABD ile yapacakları ticarette yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi ödemek zorunda kalacak. Bu karar, hem ABD ile yoğun ticari bağları olan Türkiye'yi hem de İran'la iş yapan diğer ülkeleri doğrudan etkiliyor.
Uygulama Detayları ve Türkiye'ye Etkileri Belirsizliğini Koruyor
Trump'ın Truth Social platformundan duyurduğu kararın derhal yürürlüğe girdiği belirtildi. Ancak, bu verginin kademeli mi yoksa tüm sektörleri kapsayacak şekilde mi uygulanacağı konusunda ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) bir çalışma yürütmesi bekleniyor. Uluslararası ticarette benzer uygulamalarda müttefik ülkelere tanınan muafiyetlerin 'koşullara bağlı' olabileceği ifade ediliyor. Bu durum, Türkiye'nin bu yeni vergiden muaf olup olmayacağı, İran ile çalışan Türk şirketlerinin ABD finansal sistemleriyle ilişkisinin nasıl etkileneceği gibi önemli soruları gündeme getiriyor. ABD, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından biri konumunda bulunurken, 2024 yılında Türkiye'nin ABD'ye ihracatı 16.4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu kararın, Türkiye'nin ABD'ye olan ihracatını ve genel ticaret dengesini nasıl etkileyeceği önümüzdeki günlerde netleşecek.
İran'la Doğal Gaz Anlaşması ve Diğer Sektörler Mercek Altında
Kararın, İran'a yönelik doğrudan baskının yanı sıra, İran'a yakın ülkeleri de zor bir seçime ittiği belirtiliyor. Türkiye'nin İran'a ihracatında makineler, plastikler, kimyasal ürünler ve tarım ürünleri öne çıkarken, İran'dan yapılan ithalatta ise doğal gazın yanı sıra metal ve tarım ürünleri yer alıyor. Bu yıl sona erecek olan Türkiye-İran arasındaki 9.6 milyar metreküplük doğal gaz boru gazı anlaşmasının yenilenmesi durumunda, Türkiye için ek vergi çıkarılıp çıkarılmayacağı da enerji politikalarının önemli konularından biri olacak. Daha önce ABD'nin Rus Gazprombank'a uyguladığı yaptırımlardan muaf tutulan Türkiye'nin, bu kez İran'la olan gaz sözleşmesi konusunda nasıl bir yol izleyeceği merak ediliyor. Türk-Amerikan İşadamları Derneği Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, bu tür bir uygulamanın maliyet artışı ve öngörülebilirlikte azalma riski doğurabileceğini belirtirken, Türkiye'nin muafiyet durumunun istişare süreçlerine bağlı olacağını vurguladı. Sanlı, Türkiye'nin üretim altyapısı, insan kaynağı ve lojistik imkanlarının yatırım kararlarında önemli unsurlar olmaya devam ettiğini de ekledi.