Uluslararası diplomasi kulislerinde sular ısınıyor. Axios'un ABD'li yetkililere dayandırdığı bilgilere göre, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında tansiyonu düşürecek ve savaşı sona erdirecek devasa bir anlaşmaya imza atılmak üzere. Bu tarihi müzakerelerin merkezinde ise 20 milyar dolarlık dondurulmuş İran fonunun serbest bırakılması yer alıyor. Bu cömert teklifin karşılığında, Tahran yönetiminin nükleer programındaki en hassas unsurlardan biri olan zenginleştirilmiş uranyum stokundan tamamen vazgeçmesi bekleniyor. Bu durum, hem İran'ın geçmişteki savaş tazminatı taleplerine bir yanıt niteliği taşıyor hem de ABD'nin nükleer silahlanmaya karşı uluslararası güvenlik endişelerini giderme çabalarına hizmet ediyor.
NÜKLEER GERİLİM VE FİNANSAL TAKAS
Pakistan'ın bu kritik süreçte başat arabulucu rolünü üstlendiği ve bugün itibarıyla ABD ile İran arasındaki bir sonraki görüşmeden barış anlaşmasının imzalanmasını beklediği bildiriliyor. Hafta boyunca istikrarlı bir ilerleme kaydedilmiş olsa da, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının henüz tamamen giderilemediği de gelen bilgiler arasında. Başkan Trump'ın, İslamabad'da gerçekleşmesi planlanan ikinci tur görüşmelerle bu anlaşmayı imzalama niyeti taşıdığı belirtiliyor. Bu müzakerelerde Trump yönetiminin birincil hedefi, İran'ın yer altı tesislerinde depolanan yaklaşık iki bin kilogramlık uranyum stokuna erişimi engellemek. Özellikle yüzde 60 saflık oranına ulaşmış olan 450 kilogramlık stok, Washington tarafından en büyük tehdit olarak görülüyor. Taraflar, bu stokun geleceği ve serbest bırakılacak nakit paranın hangi şartlarda kullanılacağı konusunda yoğun bir müzakere trafiği yürütüyor.
UZLAŞI RAKAMLARI VE GELECEK VİZYONU
Başlangıçta ABD'nin insani yardım kapsamında 6 milyar dolar önerdiği, ancak İran'ın 27 milyar dolar talep ettiği biliniyor. Mevcut müzakerelerde ise 20 milyar dolarlık bir uzlaşı rakamı üzerinde duruluyor. Önerilen mutabakat zaptı, nükleer malzemenin bir kısmının üçüncü bir ülkeye transfer edilmesi ve geri kalanının uluslararası denetim altında seyreltilmesini içeriyor. Ayrıca, İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerine yönelik gönüllü bir duraklama maddesi de anlaşma taslağında yer alıyor. ABD bu sürenin 20 yıl olmasını talep ederken, İran tarafı 5 yıl üzerinde ısrar ediyor. Arabulucular, bu önemli görüş ayrılığını kapatmak için yoğun mesai harcıyor. Anlaşma şartlarına göre İran'ın, sadece tıbbi izotop üretimi için araştırma reaktörlerine sahip olabileceği ve tüm nükleer tesislerini yer üstünde kurup mevcut yer altı tesislerini devre dışı bırakması gerekeceği öngörülüyor. Ancak, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik durumu gibi diğer önemli başlıklar üzerinde henüz bir fikir birliği sağlanabilmiş değil.
