Dünyanın en pahalı lahanası olarak bilinen yeşim taşından oyulmuş Çin lahanası, 18,3 santimetre yüksekliğinde ve tek bir bloktan yapılmıştır. Beyaz ve yeşilin doğal geçişlerini taşıyan bu eser, yapraklarının arasına gizlenmiş çekirge ve ağustos böceği detaylarıyla canlı bir görünüm sunuyor. Heykeltıraşın taşın doğal damarlarını sap dokusu gibi kullanması, ustalığın dikkat çeken bir örneği olarak değerlendiriliyor.
MÜZEDEKİ ÖZEL YERİ VE POPÜLERLİĞİ
Küçük boyutuna rağmen Yeşim Lahana, Tayvan'daki Ulusal Saray Müzesi'nde kendi özel sergi alanına sahiptir. O kadar popülerdir ki, müze yönetimi eserin başka ülkelere ödünç gönderildiği tarihleri önceden duyurarak ziyaretçilerin hayal kırıklığı yaşamamasını sağlıyor. Müze yılda yaklaşık 2 milyon ziyaretçi ağırlasa da, sergi salonunun önünde oluşan uzun fotoğraf kuyrukları eserin 'Tayvan'ın ulusal hazinesi' olarak anılmasını pekiştiriyor. Çin'den gelen ziyaretçi Chloe Wang, 'Fotoğraflarda gördüğünüz gibi değil; gerçek ışıkta çok daha büyüleyici,' diyerek eserin etkileyiciliğini vurguluyor.
TARİHSEL GEÇMİŞİ VE SİMGESEL ANLAMI
Lahana heykeli, Qing Hanedanlığı'nın yıkılmasından sonra Yasak Şehir'de bir emaye kap içinde bulunmuş ve 1928'de Pekin Saray Müzesi'nde sergilenmeye başlamıştır. Çin İç Savaşı sırasında imparatorluk koleksiyonunun büyük kısmı Tayvan'a taşınırken, bu eser de beraberinde getirilmiştir. Eserin kim tarafından sipariş edildiği veya yapıldığı hâlâ bilinmemektedir. Tayvan Ulusal Üniversitesi'nden sanat tarihçisi Hsu Ya-hwei, heykelin cazibesini 'malzemenin doğal ışıltısı ile usta el işçiliğinin birleşimi' olarak açıklarken, eser tarihsel olarak kadın saflığı, doğurganlık ve bereket gibi temalarla ilişkilendiriliyor. Yapraklar arasındaki böcek figürlerinin çocukları temsil ettiğine inanılması da popülerliğini artıran unsurlardan biridir.
AKADEMİK TARTIŞMALAR VE GÜNCEL SERGİLER
Her ne kadar ziyaretçiler arasında büyük bir hayranlık uyandırsa da, bazı sanat tarihçileri Yeşim Lahana'nın aşırı derecede abartıldığını düşünüyor. Aynı döneme ait pek çok yeşim oyma eserinin benzer kalitede olduğunu belirten uzmanlar, eserin ününün tarihsel değerinden çok sembolik anlamlarından beslendiğini ifade ediyor. Eser güvenlik nedeniyle sadece özel durumlarda yurtdışına gönderiliyor; 2014'te Japonya'da sergilenmiş, bu yıl ise müzenin 100. yılı kapsamında Çek Cumhuriyeti'ne taşınmıştı. Bu geçici sergi, Çin ile Tayvan arasındaki gerilim ortamında siyasi tartışmaları tetikledi ve Tayvan hükümeti 'kundaklama ve saldırı' tehdidi içeren anonim bir e-posta aldığını doğruladı. Sergi küratörü Ondřej Crhák, eserin Avrupa'da ilk kez sergilendiğini hatırlatarak, 'Yeşim ustalığının zirvesini temsil eden bu heykeli görmek nadir bir fırsat' dedi.