Yapay zeka teknolojisinin hızlı yükselişi, enerji tüketiminin yanı sıra dev veri merkezlerinin temiz su kullanımıyla da büyük endişelere neden oluyor. Bu merkezlerdeki aşırı ısınmayı kontrol altına almak için kullanılan su bazlı soğutma sistemleri, geleneksel yöntemlere göre çok daha fazla su harcanmasına yol açıyor.
VERİ MERKEZLERİNDE SU TÜKETİMİNDE PATLAMA
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Veri Merkezi Mühendisi İbrahim Geylan, yapay zeka öncesi dönemde veri merkezlerinin daha düşük yoğunlukta olduğunu ve klasik soğutma yöntemlerinin yeterli geldiğini açıklıyor. Ancak yapay zekanın getirdiği yüksek performanslı donanımlar, bu durumu kökten değiştirdi. Geylan, yapay zeka sistemlerinde kullanılan HPC ve makine öğrenmesi donanımlarının rack başına 40 kW'tan başlayıp 150 kW ve üzerine çıktığını belirtiyor.
ÇEVRESEL BEDEL GİDEREK AĞIRLAŞIYOR
Bu yüksek ısı üretimi, su bazlı soğutma sistemlerini zorunlu kılıyor. Veri merkezlerinde kullanılan su, sistemlerin korunması için titiz filtreleme ve arıtma işlemlerinden geçse de, buharlaşma yoluyla kayboluyor ve geri dönüşü zor bir döngü oluşturuyor. Bu yoğun su kullanımı, yalnızca su kaynaklarını değil, bölgenin iklimini de dolaylı olarak etkiliyor. İklim değişikliğiyle mücadele edilirken, yapay zeka sistemlerinin çevresel etkisinin daha geniş bir açıdan değerlendirilmesi artık bir zorunluluk haline geliyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜMLER ARANIYOR
Sektörde bu endişelere yanıt olarak çalışmalar hızlanıyor. Geylan, sürdürülebilir yapay zeka kavramının önemini vurguluyor. Veri merkezlerinde artık sadece enerji verimliliği değil, su kullanım verimliliği de öncelik kazanıyor. Ancak enerji tüketimini azaltma çabaları bazen su tüketimini artırabiliyor. Bu dengeyi sağlamak için deniz suyu kullanımı ve daldırma tipi soğutma sistemleri gibi yenilikçi çözümler geliştiriliyor. OECD'nin 2027 yılına yönelik tahminleri ise durumu daha da netleştiriyor: Yapay zeka veri merkezlerinin yıllık su tüketiminin 4.2 ila 6.6 milyar metreküp seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Türkiye'nin yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor. İstanbul'un yıllık 1.2 milyar metreküplük su tüketimi düşünüldüğünde, yapay zekanın su ihtiyacının İstanbul'un 4-5 katına ulaşması öngörülüyor.