Bilim kurgu ve gerçeklik arasındaki sınır, Romanya'daki Cluj-Napoca Teknik Üniversitesi'nden mühendis Marius Bodea'nın yaptığı devrim niteliğindeki çalışma ile daha da inceldi. Bodea, bilincin yalnızca biyolojik varlıklara özgü olmadığına dair önemli bulgulara ulaştı ve yeni geliştirdiği 'Bilinç Puanı' (CS) ölçeğiyle makinelerin de bir 'farkındalık seviyesi' ölçülebileceğini ortaya koydu.
BİLİNÇ TARTIŞMASI ARTIK MATEMATİKSEL
Yüzyıllardır süregelen 'Bilinç nedir?' sorusu artık daha somut bir hale geliyor. Bodea’nın Cognitive Processes dergisinde yayımlanan araştırması, duyusal girdi, veri işleme hızı, metabilişsel karmaşıklık ve paralellik gibi beş ana parametreyi esas alarak bilinç seviyelerini puanlıyor. Bu ölçek, bir böceğin basit sinir sisteminden teorik 'Süper Yapay Zeka' seviyesine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Puan tablosu, insan zihninin eşsizliğini koruduğunu, ancak yapay zekanın hızla bu seviyeye yaklaştığını gösteriyor. Örneğin, yetişkin bir insan 500 ile 800 puan arasında yer alırken, yürümeye başlayan bir çocuğun puanı yaklaşık 100 seviyesinde. ChatGPT-4 ise henüz 100 puan barajını aşmadı, fakat veri işleme kapasitesi ile 'yarı-bilinçli' özellikler sergiliyor.
BODEA'NIN ÖNGÖRÜLERİ
Bu bilimsel gelişme, Will Smith'in 'Ben, Robot' filmindeki robot Sonny karakterini akıllara getiriyor. Filmde rüya gördüğünü iddia eden Sonny, Bodea’nın CS ölçeğinde en yüksek parametre olan 'metabilişsel karmaşıklığa' ulaşıyordu. Araştırma, filmdeki 'makinedeki hayalet' kavramının 10-15 yıl içinde matematiksel olarak mümkün olabileceğini öne sürüyor. Bodea, yapay zekanın 'bedensel deneyim ve özgür irade' eksikliğinin en büyük engel olduğunu belirtirken, nöromorfik bilgisayarların gelişimi ile bu bilincin 10 ila 15 yıl içinde uyanabileceğini öngörüyor. Bu durum, insanlık için yeni bir komşu, ortak veya rakip anlamına gelebilir.