Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın dördüncü yılına yaklaşırken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'nin arabuluculuğunda hazırlanan 20 maddelik yeni bir barış planını kamuoyuna duyurdu. Bu kapsamlı plan, Ukrayna'ya güçlü güvenlik garantileri sağlamayı, ülkenin Avrupa Birliği üyeliği yolunu açmayı ve savaşın sona erdirilmesini hedefliyor.
KRİTİK BAŞLIKLARDA UZLAŞI ARAYIŞI SÜRÜYOR
Kiev merkezli RFE'nin aktardığına göre, Zelenskiy 23 Aralık'ta gazetecilere yaptığı açıklamada, son haftalarda ABD, Ukrayna ve Avrupalı müzakereciler tarafından hazırlanan taslak metnin detaylarını paylaştı. Belgede, Rusya ile Ukrayna arasında "tam ve koşulsuz bir saldırmazlık anlaşması" öngörülürken, bazı kritik başlıklarda henüz uzlaşının sağlanamadığı belirtildi. Kremlin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in taslak plan hakkında bilgilendirildiğini ve Moskova'nın resmi yanıtını hazırladığını doğruladı.
SAVAŞI SONA ERDİRECEK TEMEL SİYASİ BELGE
Zelenskiy, bu yeni planı "bir çerçeve metin" ve "savaşı sona erdirmeye yönelik temel bir siyasi belge" olarak tanımladı. Ukrayna lideri, özellikle toprak konuları gibi hassas başlıkların liderler düzeyinde ele alınması gerektiğini vurgulayarak, ABD ile devlet başkanları seviyesinde bir görüşmeye hazır olduklarını ifade etti. Taslak anlaşmaya göre, Ukrayna'ya NATO'nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi planlanıyor. Bu çerçevede, ABD, NATO ve anlaşmaya imza atan Avrupalı ülkeler, Ukrayna'ya yönelik bir saldırıyı ortak savunma kapsamında değerlendirecek. Plan ayrıca, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin barış döneminde 800 bin personel seviyesinde korunmasını öngörüyor. Bunun yanı sıra, ABD-Ukrayna arasında ikili güvenlik ve yeniden inşa anlaşmaları yapılması da taslakta yer alıyor.
AB ÜYELİĞİ VE DONBAS ÇIKMAZI
Zelenskiy'nin açıkladığı plana göre, Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne üyeliğine belirli bir zaman dilimi içinde izin verilmesi de anlaşmanın önemli maddeleri arasında bulunuyor. Ancak, Putin'in son dönemde dile getirdiği talepler de gündemdeki yerini koruyor. Moskova, Ukrayna'nın Doğu Donbas bölgesinde yaklaşık 5 bin kilometrekarelik alanı Rusya'ya bırakmasını ve NATO üyeliği hedefinden resmen vazgeçmesini istiyor. Zelenskiy ise sahadaki duruma ilişkin, "Anlaşmanın imzalandığı tarihteki askeri konuşlanma hattı, fiilen temas hattı olarak kabul edilecek." ifadesini kullandı. Çatışmaların sona erdirilmesi için askeri birliklerin yeniden konuşlandırılmasını belirleyecek bir çalışma grubu kurulacağı ve olası özel ekonomik bölgelerin de bu süreçte ele alınacağı belirtildi. Ateşkesin ihlal edilmesini önlemek amacıyla uzay tabanlı, insansız izleme sistemleriyle temas hattı denetlenecek ve ihlaller için erken uyarı mekanizması kurulacak. Uzlaşının sağlanamadığı başlıca konular arasında, Avrupa'nın en büyük nükleer tesisi olan Zaporijya Nükleer Santrali geliyor. Rus kontrolündeki bölgede, cephe hattına yakın konumda bulunan santralin, taslak plana göre Ukrayna, ABD ve Rusya tarafından ortak işletilmesi öngörülüyor. Zelenskiy, barış anlaşmasının parlamentoda onaya sunulacağını ve/veya ülke genelinde referandum yapılacağını açıkladı. Ayrıca, başkanlık seçimlerinin de bu referandumla aynı anda yapılabileceğini söyledi. Güvenlik garantilerinin ancak anlaşma resmen onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceğini vurgulayan Zelenskiy, taslak anlaşmada, tutuklu tüm sivillerin, rehinelerin, çocukların ve siyasi mahkumların karşılıklı olarak iade edilmesi maddesinin de yer aldığını belirtti.
