Küresel ticaretin dijitalleşmesi, son 28 yılın en büyük değişimlerinden birini yaşıyor. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) çatısı altında 1998'den beri uygulanan ve video oyunlarından yazılımlara, e-kitaplardan dijital film içeriklerine kadar tüm elektronik iletimlere gümrük vergisi getirilmesini engelleyen moratoryum, Türkiye'nin kararlı duruşuyla sona erdi.
Türkiye'nin Kararlı Duruşu
Kamerun'un başkenti Yaoundé'de düzenlenen 14. DTÖ Bakanlar Konferansı'nda (MC14), dijital ürünlerin sınır ötesi geçişlerinde vergisiz ticaretin devam etmesini sağlayan anlaşma tartışıldı. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği gibi pek çok gelişmiş ekonomi, bu muafiyetin 2030 yılına kadar kalıcı hale getirilmesini ya da en azından uzun süreli uzatılmasını istedi. Ancak Türkiye, dijital egemenlik ve yerel ekonomik çıkarlarını önceliklendirerek bu uzlaşmayı engelledi.
Dijital Ekonomide Yeni Dönem
Söz konusu moratoryum, internetin gelişim aşamasında dijital ticareti desteklemek için geçici bir önlem olarak alınmıştı. Ancak geçen 30 yıl içinde dijital ekonomi, fiziksel ticaretle rekabet edecek bir düzeye ulaştı. Türkiye gibi gelişen ülkeler, dijital içeriklerin gümrük denetimi dışında kalmasının önemli bir vergi kaybına yol açtığını savunuyor. Türkiye'nin bu duruşu, yerel dijital oyun ve yazılım sektörünü koruma isteği ile cari açığı dengelemek için yeni vergi kaynakları oluşturma stratejisiyle örtüşüyor. Oyun ve yazılım dünyasında, 31 Mart 2026 itibarıyla dijital ürünlere gümrük vergisi uygulama yetkisi ülkelerin inisiyatifine geçecek. Bu durum, dijital platformlarda fiyat artışlarına, yazılım lisanslarının vergilendirilmesine ve akış servislerinin gümrük tarifelerine tabi olmasına yol açabilir. Kamerun'daki görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından, aralarında ABD, Japonya ve İngiltere'nin de bulunduğu 23 ülke, dijital gümrük vergisi uygulamayacaklarına dair bağımsız bir deklarasyon imzaladı. Ancak Türkiye, dijital ticaretin kurallarını yeniden yazma niyetini ortaya koydu. Uzmanlar, bu durumun dijital korumacılık dönemini başlatabileceği ve küresel internet ekonomisinde parçalanmalara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
