Türkiye'de eğitim alanındaki eşitsizlikler, özellikle kız çocuklarının eğitime erişiminde kendini gösteriyor. Zorunlu eğitim çağındaki yaklaşık 221 bin 739 kız ve 220 bin 904 oğlan çocuğu eğitim sisteminin dışında kalıyor. Ev içi iş yükü, erken ve çocuk yaşta evlilik, ailenin uygun görmemesi gibi cinsiyet ayrımcılığına dayalı faktörler, kız çocuklarının eğitimden uzaklaşmasının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. TÜİK verilerine göre, 2021 yılında gerçekleşen resmi evliliklerin %2,3’ü 16-17 yaş grubundaki kız çocuklarını kapsarken, aynı yaş grubundaki oğlanlarda bu oran %0,1 olarak kaydedildi.
EĞİTİM VE İSTİHDAMDAKİ EŞİTSİZLİKLER
Ne eğitimde ne de istihdamda olan genç nüfusun yüksekliği, ciddi bir toplumsal sorun olarak öne çıkıyor. Kadınların %30,1’i, erkeklerin ise %16,2’si ne eğitimde ne de istihdamda yer almıyor. Yoksul çocukların kötü beslenme ve gıdaya erişim sorunları, ekonomik kriz ve gelir eşitsizliği gibi nedenlerle artış gösteriyor. Düşük eğitim düzeyi yoksulluğu artırırken, yoksulluk da eğitime erişimi engelliyor. Bu durum, yoksulluğun nesilden nesile aktarılmasına yol açan bir kısır döngü oluşturuyor. Dijital uçurum da eğitimdeki eşitsizlikleri derinleştiriyor. Pandemi döneminde uzaktan eğitime geçişle birlikte, dijital araçlara erişimdeki eşitsizlikler ve dijital okuryazarlık becerilerindeki yetersizlikler öğrenme sorunlarına yol açtı. Devlet okullarındaki öğrenciler, özel okul öğrencilerine göre iki kat daha fazla etkilendi ve öğrenme kaybı yaşadı. Dijital araçlara erişimde ise kız çocukları ve kadınlar, erkeklerin gerisinde kaldı.
YÜKSEKÖĞRETİMDEKİ CİNSİYET AYRIŞMASI
Yükseköğretimde kadınların okullaşma oranları erkeklerden yüksek olmasına rağmen, farklı bölümler ve alanlardaki cinsiyet ayrışması devam ediyor. Üniversitelerde kadın öğrencilerin oranı %49 iken, kadınların en az temsil edildiği alanlar mühendislik (%21,3) ve bilişim teknolojileri (%24,5) bölümleridir. Türkiye’de her 10 erkeğe karşılık sadece 3 kadın programlama yapabiliyor. Bu durum, istihdamda da devam ediyor ve kadınların geleceği belirleyeceği düşünülen mesleklerde yer alma olasılığını azaltıyor. İstihdam edilseler bile, kadınlar erkeklere göre daha düşük ücret alıyor; STEM alanındaki ücretleri erkeklere kıyasla ortalama %14,7 daha düşük.
