ABD Başkanı Donald Trump, Diego Garcia'daki stratejik askeri üssün İran'a yönelik olası operasyonlarda kullanılabileceği yönündeki açıklamalarıyla Hint Okyanusu'ndaki bu kritik noktayı yeniden gündeme taşıdı. Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'e seslenerek, adanın Morityus'a iade edilmemesi çağrısında bulundu.
STRATEJİK ÖNEM VE KİRA TEKLİFİ
Amerikan Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Trump, Diego Garcia'nın taşıdığı büyük stratejik öneme dikkat çekti. ABD'nin, "son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin potansiyel saldırısını ortadan kaldırmak" amacıyla bu üssü ve Fairford'daki hava üssünü kullanması gerekebileceğini belirtti. Starmer'a yönelik çağrısında ise, adanın en az 100 yıllık bir kira sözleşmesiyle İngiltere'nin kontrolünde kalmasını önerdi ve "Diego Garcia'yı vermeyin" diyerek adanın geleceği konusundaki endişelerini dile getirdi. Daha önce de İngiltere'nin Chagos Adaları'nı Morityus'a iade etme kararını "aptallık" ve "zayıflık" olarak nitelendiren Trump, bu konudaki duruşunu yinelemiş oldu.
HİNT OKYANUSU'NUN ORTASINDAKİ GÜÇ MERKEZİ
Hint Okyanusu'ndaki ada ülkelerinden Morityus'un bir parçası olan Diego Garcia, uzun bir sömürge geçmişine sahip. İngiltere'nin 1965'te Chagos Takımadaları'nı Morityus'tan ayırarak İngiliz Hint Okyanusu Bölgesi'ne (İHOB) dahil etmesiyle başlayan süreçte, adanın en büyüğü olan Diego Garcia, 1966'da ABD'ye 50 yıllığına kiralandı. Bu kiralama sonrası ABD, adada büyük bir deniz ve hava askeri üssü inşa etti. Üsten yaklaşık 2 bin kişinin 1967-1973 yılları arasında zorla çıkarılması ve adaya turist ile medya mensuplarının girişinin yasaklanması, üssün gizemini ve stratejik önemini daha da artırdı. Yaklaşık 3 bin 600 metrelik pisti ve iki uçak gemisinin aynı anda demirleyebileceği limanıyla Diego Garcia, stratejik konumu ve elverişli hava koşulları sayesinde Soğuk Savaş'tan günümüze kadar birçok ABD operasyonunda kilit rol oynadı. Özellikle Kuveyt'i işgal eden Irak'a karşı Çöl Fırtınası Operasyonu ve Afganistan'daki Taliban'a yönelik hava saldırılarında önemli görevler üstlendi. Günümüzde de Orta Doğu, Basra ve Yemen Körfezi'ne yakınlığı nedeniyle önemini koruyan üs, İran'a yaklaşık 3.500 km, Güney Çin'e ise yaklaşık 4.800 km mesafede bulunmasıyla uzun menzilli operasyonlar için ideal bir kalkış noktası olarak görülüyor. Son olarak, Mayıs ayında B-2 Spirit bombardıman uçaklarının Diego Garcia'daki görevlerini tamamlayarak Missouri'ye dönmesi ve ardından ABD'nin bu uçaklarla İran'daki nükleer tesislere operasyon düzenlemesi, üssün İran'a yönelik potansiyel bir müdahaledeki rolünü yeniden gündeme getirdi.
SPEKÜLASYONLAR VE MÜCADELE
Diego Garcia Üssü, sadece askeri operasyonlarıyla değil, aynı zamanda çeşitli spekülasyonlarla da anılıyor. 2014 yılında kaybolan Malezya Havayollarına ait MH370 sefer sayılı uçağın Diego Garcia'ya indiği veya üs yakınlarında vurulduğu iddiaları, üssü daha da gizemli hale getirdi. Öte yandan, İngiltere'nin adayı ABD'ye kiralama sürecinde yerli halkı zorla yerinden etmesi ve resmi kayıtlarda onları "Tarzan ve köle" olarak nitelemesi, uluslararası kamuoyunda büyük tepki çekti. Chagosluların evlerine dönme hakları mahkemelerce tanınsa da, İngiltere'nin adaları Morityus'a devretmesi gerektiği yönündeki Uluslararası Adalet Divanı tavsiyesi, bu mücadelenin devam ettiğini gösteriyor.
