Gazze'de çatışmaların sona erdirilmesine yönelik kritik bir görüşme bugün Beyaz Saray'da gerçekleşecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerinde, savaşın sonlandırılmasını hedefleyen 21 maddelik barış planını kabul etmesi yönünde baskı yapması bekleniyor.
TRUMP'TAN NETANYAHU'YA BASKI
ABD Başkanı Donald Trump, göreve geldiği günden bu yana dördüncü kez İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile bir araya gelecek. Bu görüşmeyi özel kılan en önemli unsur, Trump yönetiminin hazırladığı ve 7 Ekim 2023'ten bu yana devam eden İsrail-Hamas savaşını sona erdirmeyi amaçlayan 21 maddelik somut barış planının gündemde olması. Trump ve Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, son bir haftadır barış planının olumlu sonuçlanacağına dair iyimser mesajlar verdiler. Trump, 27 Eylül'de yaptığı bir açıklamada, "Bunun rehineleri geri getirecek bir anlaşma olduğunu düşünüyorum, savaşı bitirecek bir anlaşma olacak" ifadelerini kullanmıştı.
NETANYAHU'NUN TUTUMU VE ULUSLARARASI BASKI
Ancak İsrail Başbakanı Netanyahu'nun savaşı sonlandırmayı içeren bir anlaşmayı kabul edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor. Netanyahu, 26 Eylül'de BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, İsrail Ordusu'nun başladığı işi bitireceğini ve Gazze'yi Hamas'tan temizlemeden durmayacağını belirtmişti. Ayrıca Netanyahu'nun temel hedefinin "iki devletli çözüm" vizyonunu ortadan kaldırmak olduğu biliniyor. İsrail Başbakanı, Filistin Devleti'nin kurulmasının İsrail için "ulusal intihar" olacağını savunarak buna izin vermelerinin mümkün olmadığını kaydetmişti. Bu süreçte İsrail hükümetinin ateşkesi ve kalıcı barışı sağlayacak planı kabul etmesinde ABD Başkanı Trump'ın uygulayacağı baskının kilit rol oynayacağı uzmanlarca dile getiriliyor. Uluslararası toplumun ve Batı dünyasının Filistin sorununu iki devletli çözüm temelinde ele alma konusundaki kararlılığı ve dünya genelindeki artan protestolar, Trump yönetimini de etkileyen faktörler arasında yer alıyor. İsrail'in Gazze'de uyguladığı ve soykırım olarak nitelendirilen katliamlar karşısında ABD'nin daha fazla göz yumamayacağı bir noktaya gelindiği, Trump'ın İslam dünyasının önde gelen liderleriyle yaptığı görüşmelerde de ortaya kondu.
BEYAZ SARAY'IN PLANINDA NELER VAR?
ABD'nin ilk kez somut bir barış planı hazırlamasına neden olan gelişmeler arasında, Fransa ve İngiltere'nin Filistin'i tanımasıyla BM Güvenlik Konseyi'nde ABD'nin yalnızlaşması da gösteriliyor. Plan, taraflar arasında ateşkesin sağlanması, tüm rehinelerin 48 saat içinde İsrail'e teslim edilmesi, İsrail ordusunun Gazze'den çekilmesi ve Hamas'ın bölgedeki kontrolünü teknokrat bir yönetime devretmesi gibi unsurları içeriyor. İsrail'in devam eden askeri geriliminin, ABD'nin başta Körfez ülkeleri olmak üzere bölgesel ilişkilerine zarar vermesi de Trump'ın dikkat ettiği bir başka önemli unsur. İsrail'in Katar'a yönelik saldırıları, Washington ile Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri arasındaki güvenlik ve savunma işbirliklerinin gözden geçirilmesine yol açtı. Ayrıca, Trump'ın görev süresi boyunca Hamas-İsrail savaşının yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşını da sona erdirmeye yönelik çabaları olmuştu. Barışı sağlayan lider imajını korumak isteyen Trump'ın, bu aşamada Netanyahu üzerinde daha fazla baskı uygulayabileceği öngörülüyor. İsrail Başbakanı Netanyahu ise hem siyasi alanda hem de uluslararası platformlarda zor durumda kalıyor. Koalisyon ortağı aşırı sağcıların, planı kabul etmesi durumunda siyasi sonuçlarına katlanması gerekeceği uyarısı ve önlerine koydukları önemli koşullar, Netanyahu'yu köşeye sıkıştırmış durumda. Netanyahu'nun Trump ile yapacağı görüşmede, henüz resmileşmemiş planda değişiklikler talep edebileceği ve özellikle Batı Şeria konusunda baskısını sürdüreceği tahmin ediliyor. Plan üzerinde çalışmak için Trump'tan ek süre istemesi de olası senaryolar arasında yer alıyor. Ancak Netanyahu'nun planı kabul etmesi durumunda bile, ordunun Gazze'den çekilmesi ve yeterli insani yardımların sağlanması gibi konularda sözünü ne kadar tutacağı belirsizliğini koruyor.
