Washington ve Tahran arasındaki ateşkes müzakereleri, arabulucu ülkeler aracılığıyla kritik bir aşamaya ulaştı. Ancak, özellikle Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki statüsü ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi konularda anlaşmazlıklar sürüyor. New York Times'ın derlediği bilgilere göre, masadaki taslak metin, ilk etapta 60 günlük bir saldırı durdurma süreci öngörüyor. Bu geçici dönemde tarafların, daha kapsamlı ve kalıcı bir barış anlaşması için müzakerelere devam etmesi hedefleniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA 'GEÇİŞ ÜCRETİ' KRIZI
Anlaşmazlıkların en hassas noktalarından biri, dünya petrol ve gaz trafiğinin önemli bir bölümünü oluşturan Hürmüz Boğazı'nın durumu. Taslak anlaşmaya göre, savaşın sona ermesiyle birlikte boğaz ticari trafiğe açılacak. Ancak ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının, İran'ın boğazı mayınlardan temizleme hızına bağlı olarak kademeli olarak kaldırılması öngörülüyor. İran yönetimi, boğazın açık kalmasını kabul etse de, buradan geçecek gemilerden İran ve Umman tarafından bir 'hizmet/geçiş ücreti' alınması şartını koşuyor. Başkan Trump ise bu talebe kesinlikle karşı çıkarak, uluslararası su yolunun herhangi bir ücret veya harç olmaksızın herkese açık olması gerektiği yönündeki kırmızı çizgisini koruyor.
300 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM FONU VE KUSHNER'IN ROLÜ
Müzakere taslağına eklenen en dikkat çekici unsurlardan biri ise İran için öngörülen devasa bir yatırım fonu. İran, uğradığı hasarları karşılamak amacıyla 300 milyar dolarlık bir 'yeniden inşa programı' talep ediyor. Ancak Trump'ın damadı Jared Kushner, ABD'nin doğrudan nakit ödeme yapması fikrini siyasi bir intihar olarak değerlendirerek, Trump'a farklı bir öneride bulundu. Kushner'ın kurguladığı plan, nihai barış durumunda Batılı enerji ve petrol şirketlerinin İran pazarına girmesini kolaylaştıracak, arkasında Washington'ın ve küresel sermayenin desteği olacak büyük bir uluslararası yatırım fonu oluşturmak. Öte yandan, nükleer program konusu ilk etapta ikinci aşamaya ertelenirken, uranyum stoklarının üçüncü bir ülkeye gönderilmesi konusunda Trump'ın esneklik sinyali verdiği belirtiliyor. Dondurulmuş 24 milyar dolarlık fonların serbest bırakılması için ise Katar gibi aracı ülkeler üzerinden dolaylı bir mekanizma üzerinde çalışıldığı gelen bilgiler arasında.
