ABD Başkanı Donald Trump'ın, ABD Merkez Bankası (Fed) üzerindeki kontrol mücadelesi yeni bir boyuta taşındı. Trump, faiz oranlarının düşürülmesini talep ettiği Fed'in Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimiyle, aylardır süren gerilimi tırmandırdı. Fed Başkanı Jerome Powell'ı faizleri yeterince hızlı düşürmedikleri gerekçesiyle eleştiren Trump'ın bu hamlesi, bankanın bağımsızlığına ilişkin endişeleri artırdı.
TRUMP'IN HEDEFİ: FED ÜZERİNDE TAM KONTROL
Trump'ın, Cook'u görevden almasının ardından yaptığı 'Çok kısa süre içinde çoğunluğu elde edeceğiz.' açıklaması, merkez bankası ve faiz kararları üzerindeki etkisini artırma hedefini gözler önüne serdi. Bu durum, ABD Başkanı'nın bir Fed Yönetim Kurulu üyesini görevden alma yetkisine ilişkin tartışmaları da alevlendirdi. Federal Konut Finansmanı Ajansı (FHFA) Direktörü Bill Pulte'nin, Cook'u 'mortgage dolandırıcılığı' ile suçlamasıyla başlayan süreç, Trump'ın Cook'u görevden almasına kadar uzandı.
COOK'UN GÖREVDEN ALINMASINA GİDEN SÜREÇ VE TEPKİLER
PUlte, Cook'u Georgia eyaletinin Atlanta kentinde bulunan bir apartman dairesi ile Michigan eyaletinin Ann Arbor kentinde bulunan bir evi aynı anda birincil ikametgahı olarak göstererek mortgage başvurularında sahtecilik yapmakla suçladı. Bu iddiaları sosyal medyadan paylaşan Pulte'nin açıklamalarını Trump da kendi sosyal medya hesabından paylaşarak, Cook'un istifa etmesi gerektiğini belirtti. Cook ise Pulte'nin iddialarının, Fed'e katılmadan 4 yıl önce yapılan bir mortgage müracaatına dayandığını ve istifa etmeyeceğini açıkladı. Trump ise Cook'un görevden alınacağını ifade etti. Pazartesi günü Cook'a yazdığı mektupta, Fed yasasının kendisine verdiği yetkilere işaret eden Trump, Cook'un görevden alınması için 'haklı neden' bulunduğunu belirtti. Trump'tan önce hiçbir ABD Başkanı bir Fed Yönetim Kurulu üyesini görevden alma girişiminde bulunmamıştı. Cook ise istifa etmeyeceğini ve mahkemeye başvuracağını açıkladı. Demokrat Kongre üyeleri ise bu durumu eleştirdi.
FED'İN BAĞIMSIZLIĞINA TEHDİT
Trump, göreve geldiğinden beri faiz indirimlerini savunuyor ve Fed Başkanı Powell'ı eleştiriyordu. Powell'ın görev süresi dolmadan görevden alınmayacağını açıklayan Trump, Powell'ın yerine faiz oranlarını düşürecek birini getirmek istediğini belirtti. Geçen ay Fed'i ziyaret eden Trump, Fed yönetimindeki etkisini artırmak için çalışıyor. Fed Yönetim Kurulu üyeleri, 14 yıllık görev süresi için atanırken, ilgili yasalar gereği haklı bir neden olmadan görevlerinden alınamıyor. Trump'ın aday gösterdiği isimlerle, Fed yönetiminde etkisini artırmayı hedefliyor. American Enterprise Institute (AEI) kıdemli uzmanı Steven Kamin, ABD Başkanının 'haklı nedenlerle' görevden alma yetkisinin bulunduğunu ancak bunun tam olarak ne anlama geldiğinin açık olmadığını belirtti. Cook'un durumunun bu tanıma uyup uymadığı belirsizliğini koruyor. Kamin, Cook'un görevden alınmasının Fed'in bağımsızlığına bir darbe anlamına geldiğini vurguladı.
