ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırılar ve bölgedeki çatışma ortamı, küresel ticarette ciddi aksamalara yol açarken, bu durum tarım sektörünü de olumsuz etkiliyor. İran'ın stratejik Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla enerji trafiğinin sekteye uğraması, enerji maliyetlerinin yanı sıra navlun ve sigorta bedellerini de yükselterek tüm sektörleri zorluyor. Savaş paniği, petrol fiyatlarında kısa süreli düşüşlere neden olsa da, piyasalardaki genel endişe fiyatları tekrar yukarı çekiyor. Bölgedeki siyasi gerilim, gıda arzını doğrudan etkilemese de artan üretim ve lojistik maliyetleri, fiyat artışlarını kaçınılmaz kılıyor. Özellikle tarımsal verimlilik için hayati önem taşıyan gübreye erişim giderek zorlaşıyor.
GÜBRE FİYATLARI SAVAŞ NEDENİYLE FIRLADI
Uzmanlara göre, Orta Doğu'daki üretim aksamaları ve lojistik sorunlar nedeniyle bu savaş döneminde gıda fiyatlarını belirleyen ana faktör gübre maliyeti olacak. Körfez bölgesi, yıllık 16 milyon ton gübre üretimiyle bu sektörün merkezi konumunda bulunuyor. Aynı zamanda Çin ve Hindistan gibi dünyanın en büyük gübre üreticileri için de kritik bir ticaret rotası. Azotlu gübrelerin üretiminde doğal gazın payının yüzde 60 olması, bu riskleri daha da artırıyor. Mevcut jeopolitik gelişmeler, tarladaki verimi ve dolayısıyla ürün fiyatlarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Bu durum, çiftçilerin hangi ürünü ekeceği konusundaki kararlarını bile değiştirebilir.
TÜRKİYE'DE GÜBRE STOKLARI YETERLİ, VERGİ SIFIRLANDI
Türkiye'de yıllık yaklaşık 7 milyon ton gübre tüketiminin 5 milyon tonu ithalatla karşılanıyor ve özellikle üre gübresinde yüzde 70'lik bir dışa bağımlılık söz konusu. Savaşın ilk haftalarında gübre arzındaki kesintiler, artan enerji ve nakliye maliyetleri iç piyasayı etkilemeye başladı. İthal ham madde bağımlılığı nedeniyle gübre fiyatları %15-20 oranında artarak 29 bin TL'yi aştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, üreticilerin ihtiyaç duyacağı gübre stoklarının yeterli olduğunu ve alternatif ülkelerden uygun fiyata üre gübresi temin edilmesi amacıyla gümrük vergisinin %6.5'ten sıfıra indirildiğini duyurdu. Ayrıca, ihraç kapasitesine sahip gübrelerin ihracatı durdurularak yurt içinde daha fazla kullanılabilmesi için tedbirler alındı. Bu adımlara rağmen çiftçiler, bayilerin fiyat vermekte zorlandığını ve ekim kararlarını bu duruma göre şekillendireceğini belirtiyor. İtalya'da da benzer şekilde çiftçiler, gübre ve enerji maliyetlerindeki artışları protesto ediyor.