ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 2 Eylül'de Rusya'ya ek yaptırımlar üzerinde değerlendirmeler yaptıklarını açıkladı. AB üyesi 26 ülke ise 29 Ağustos'ta yayımladıkları ortak açıklamada, 19. yaptırım paketinin çalışmalarının hızlandırıldığını duyurdu. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da 5 Eylül'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile düzenlediği basın toplantısında, Rusya'ya baskının artırılması gerektiğini vurgulayarak, AB heyetinin bu kapsamda Washington'a gideceğini bildirdi.
YAPTIRIMLARIN AMACI VE KAPSAMI
Uzmanlar, yeni yaptırımların Rusya üzerinde ekonomik baskı kurarak savaş kapasitesini sınırlamayı hedeflediğini, ancak yalnızca sınırlı kısmının enerji piyasasına odaklanacağını ifade ediyor. ABD ve AB, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Rus kişi ve kurumlarına yönelik kısıtlayıcı tedbirleri Şubat 2022'den bu yana sürdürüyor. Rusya'dan petrol ve doğal gaz alan ülkeleri yakından izleyen Washington yönetimi, en son 27 Ağustos'ta Hindistan'a, 'Rus petrolü aldığı' gerekçesiyle yüzde 25'in üzerine ilave yüzde 25 daha tarife uygulama kararı aldı. AB ise bugüne kadar 18 ekonomik yaptırım paketi uygulayarak ticaret, finans, enerji, sanayi, teknoloji, ulaşım, çift kullanımlı ürünler, lüks ürünler, altın ve elmas gibi stratejik sektörleri kapsayan önlemler aldı. SWIFT'ten çıkarılan bankalar ve deniz yoluyla taşınan ham petrol ile bazı petrol ürünlerinin AB'ye ithalatına yönelik yasaklar da bu yaptırımlar arasında yer alıyor.
ENERJİ PİYASALARINA SINIRLI ETKİ
Energy Aspects Jeopolitik Araştırmalar Bölümü Başkanı Richard Bronze, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Zelenskiy ile görüşmek konusunda isteksiz olması nedeniyle eylül boyunca ABD yönetiminin ek yaptırım uygulama kararını tartışacağını söyledi. Bronze, bu süreçte ABD'li senatörlerin Rusya'dan petrol, gaz ve diğer ürünler alan ülkelere yüzde 500 gümrük vergisi getirilmesini öngören yasa tasarısının yeniden gündeme gelebileceğini, ancak tasarının Kongre'den geçmesi için önemli ölçüde değiştirilmesi gerekebileceğini ve bunun da ABD Başkanı Donald Trump'a yaptırımların belirlenmesi konusunda esneklik tanıyacağını ifade etti. AB'nin 19. yaptırım paketinin eylül-ekim döneminde tamamlanabileceğini belirten Bronze, paketin içeriğinin henüz net olmadığını, ancak ilk raporların, önlemlerin yalnızca sınırlı kısmının enerji piyasalarına odaklanacağını gösterdiğini söyledi. 18. yaptırım paketinin bazı maddelerinin halihazırda uygulanma aşamasında olduğunu ve Rus petrolü için belirlenen tavan fiyat uygulamasının 3 Eylül'de yürürlüğe girdiğini, üçüncü ülkelerde Rus ham petrolünden üretilen ürünlerin ithalat yasağının ise 21 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olacağını ekledi.
YAPTIRIMLARIN SINIRLILIĞI
Bronze, Rusya'ya uygulanan yaptırımların enerji piyasalarını şekillendirdiğine işaret ederek, 'Ancak Batı yaptırımları, Kremlin'in savaş girişimlerini zayıflatmayı başaramadı.' dedi. Avrupa'nın gaz alımını azaltmasıyla Rusya'nın boru hattı ihracatının düştüğünü, Moskova'nın ham petrol ve ürünlerini alternatif pazarlara yönlendirdiğini ve satıcıların yüksek nakliye maliyetlerini indirimle telafi etmek zorunda kaldığını belirtti. Yaptırımların Rus petrolünü hedeflendiği ölçüde etkilemediğine dikkati çeken Bronze, 'Yaptırımlar, Rus petrolünü küresel pazardan kayda değer miktarda çıkaramadı. Bunun başlıca nedeni, ABD yönetimlerinin, yaptırımların çok sert uygulanması halinde petrol fiyatlarında ani bir sıçrama yaşanmasından endişe duymasıydı.' ifadelerini kullandı. Norveç'teki Oslo Üniversitesinde Doktora Sonrası Araştırma Görevlisi Francesco Sassi ise ABD'nin kısa vadede Rus petrolüne yönelik bir yaptırım uygulamasının olası olmadığını, Washington yönetiminin Rusya'yla doğrudan temas kurmayı hedeflediğini ve bazı alanlarda olası enerji işbirliklerini değerlendirdiğini öne sürdü.
