Arnavutluk'ta sinema sanatçısı Anila Bisha, kişisel verilerinin izni dışında siyasi bir projede kullanıldığı iddiasıyla büyük bir hukuk mücadelesi başlattı. Başbakan Edi Rama tarafından tanıtılan ve kamu ihalelerini denetlemekle görevlendirildiği açıklanan "yapay zeka bakanı"nın, oyuncunun yüz hatlarını ve ses tonunu birebir taklit ettiği öne sürülüyor.
Dijital Asistandan Bakanlığa: Şaşırtıcı Dönüşüm
Bisha, başlangıçta yalnızca vatandaşlık hizmetlerine destek sunacak bir dijital asistana katkı sağladığını, ancak bu çalışmanın kapsamının genişletilerek siyasi bir kimliğe dönüştürüldüğünü savunuyor. Krizin merkezinde, 2025 başında hayata geçirilen ve kamu hizmet portalında bürokrasiyi azaltmayı amaçlayan "Diella" (Güneş) adlı dijital dönüşüm projesi bulunuyor. Oyuncu, vatandaşların resmi işlemlerini kolaylaştıracak bir sistem için yüz ve ses verilerinin kaydedilmesine onay verdiğini belirtiyor.
Yapay Zeka Bakanı Parlamentoda Konuştu
Ancak Bisha, dijital ikizinin parlamentoda "bakan" sıfatıyla konuşma yaptığını gördüğünde büyük bir şaşkınlık yaşadığını ifade etti. Geleneksel kıyafetlerle kürsüye çıkan yapay zeka avatarının, mimiklerinden ses tonuna kadar kendi karakteristik özelliklerini taşıdığını dile getiren sanatçı, yaptığı sözleşmenin yalnızca teknik bir hizmet portalıyla sınırlı olduğunu ve kullanım süresinin Aralık ayında sona erdiğini açıkladı. Görüntüsünün siyasi bir figür haline getirilmesinin kişilik haklarını ihlal ettiğini savunan sanatçı, yerel mahkemenin ihtiyati tedbir talebini reddetmesinin ardından 1 milyon euro tutarında kapsamlı bir tazminat davası açmaya hazırlanıyor.
Tartışmalar Büyüyor: Hukuki Sınırlar Yeniden Tanımlanıyor
Başbakan Rama ise dijital bakan uygulamasını, kamu ihalelerinde yolsuzluğu ortadan kaldıracak yenilikçi bir adım olarak savunuyor. Sistemin insan faktörünü devre dışı bırakarak şeffaflığı artıracağını belirten hükümet kanadı, projeyi uluslararası alanda da tanıtıyor. Projeyi yürüten birimin yöneticisinin usulsüzlük iddiaları nedeniyle ev hapsine alınması ve bazı üst düzey isimlerin farklı soruşturmalara konu olması, tartışmaları daha da büyüttü. Bisha, iç hukuk yollarının tükenmesi halinde dosyayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne taşıyabileceğini belirterek, dijital kimlik kullanımına ilişkin sınırların netleşmesi gerektiğini vurguladı. Yaşanan gelişmeler, yapay zeka uygulamalarında kişisel verilerin korunması ve dijital kimlik haklarının sınırları konusunda Arnavutluk'ta yeni bir hukuki tartışmanın fitilini ateşledi.
