ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı çatışmaların ardından, ateşkes ilan edilmesine rağmen etkileri sürüyor. Son olarak Avrupa genelindeki havalimanları, kritik bir sorunla karşı karşıya: jet yakıtı sıkıntısı.
Hürmüz Boğazı tehdidi
Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı'nın üç hafta içinde tamamen yeniden açılmaması halinde sistematik bir jet yakıtı kıtlığı yaşanacağı uyarısında bulunuyor. Airports Council International Europe (ACI Europe), parafin (jet yakıtı) rezervlerinin hızla azaldığı ve askeri faaliyetlerin tedarik üzerinde ciddi baskı oluşturduğu konusunda endişeli. ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, durumun beklenenden daha kritik olduğunu ve özellikle gelecek yaz yoğun turizm sezonunda havayolu seferlerinin risk altında olduğunu belirtti.
Rezervler tükeniyor, karne tehlikesi kapıda
Dünya jet yakıtı arzının yaklaşık yüzde 40'ının Hürmüz Boğazı üzerinden sağlandığı belirtiliyor. Avrupa'daki bazı ülkelerin stratejik parafin rezervlerinin yalnızca sekiz ila 10 gün yetecek seviyede olduğu ve bu sürenin ardından karne uygulamasına geçilmesi gerekebileceği ifade ediliyor. İtalya'da tedarik zincirindeki aksaklıklar nedeniyle bazı havalimanlarının şimdiden bu acil önlemi düşündüğü bildirildi. ABD-İran ateşkesine rağmen fiyatlarda henüz bir rahatlama görülmezken, jet yakıtı fiyatı ton başına yaklaşık bin 573 dolara çıkarak çatışma öncesi seviyenin iki katını aştı. Bu durum, Avrupa ekonomisi üzerinde ciddi bir yük oluşturma potansiyeli taşıyor.
Ekonomik etkiler ve çözüm arayışları
Jankovec, jet yakıtı kıtlığının Avrupa ekonomisine ciddi zararlar vereceğini ve yükselen petrol fiyatlarının makroekonomik etkilerini ağırlaştıracağını vurguladı. ACI Europe, Avrupa Komisyonu'ndan havacılık yakıtı için AB genelinde ortak satın alma seçeneği gibi olağanüstü önlemleri değerlendirmesini istedi. Ayrıca rafinerilere, jet yakıtı üretimini diğer ürünlere karşı koruyacak hedefli yükümlülükler getirilmesi önerildi. Artan maliyetler, havayolu şirketlerini sefer azaltmaya zorlarken, turizm ekosisteminin de ciddi zarar göreceği öngörülüyor. Fransa ise artan akaryakıt fiyatları karşısında çiftçilere 20 milyon euroluk ek destek paketi açıkladı.
