Orta Doğu'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı gerilim, hafta sonunda yeni bir boyuta ulaştı. İsrail'in İran'ın petrol depolarını hedef almasının ardından Tahran yönetimi, Bahreyn'deki ana içme suyu kaynağı olan deniz suyu arıtım tesislerine yönelik bir saldırı gerçekleştirdi. Bu gelişmeler üzerine İran, İsrail'in saldırıları sürdürmesi durumunda Körfez'de ABD ile işbirliği yapan ülkelere yönelik füze ve dron saldırılarını artırarak Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Suudi Arabistan'daki petrol tesislerini hedef aldı.
Petrol Piyasasında Ani Yükseliş ve Ardından Sert Düşüş
Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve savaş tansiyonunun yükselmesiyle haftaya başlayan petrolde, bir gün içinde %25'ten fazla artışla 114 dolara kadar yükseliş yaşandı. Bu, 2020'deki pandemi başlangıcından bu yana en büyük günlük artış olarak kayıtlara geçti ve geçen haftaki %28'lik yükselişin üzerine eklendi. Uzmanlar, savaşın bir ay sürmesi durumunda petrolün 110 dolar seviyelerini görebileceğini öngörüyordu. Ancak belirsizlikler ve İran'ın savaşı uzun süre sürdürebileceğine dair açıklamaları, savaşın 10. gününde bu rakamın aşılmasına neden oldu. Avrupa'daki doğal gaz fiyatları da %30 sıçrayarak 69.50 euroya çıktı.
Uluslararası Müdahaleler ve Türkiye'nin Rolü
Küresel petrol rezervlerinin kullanılması ihtimalinin gündeme gelmesiyle 102 dolara kadar gerileyen Brent petrol, akşam saatlerinde 85-90 dolar bandına indi. Bu düşüşte, Avrupa Birliği'nin deniz ticaretini korumaya hazır olduğunu açıklaması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları etkili oldu. Trump, petrol fiyatlarındaki artışı "küçük bir bedel" olarak nitelendirirken, İran'ın donanma, iletişim ve hava gücünün kalmadığını savunarak Hürmüz Boğazı'nı ele geçirme niyetini dile getirmesi petrolü daha da aşağı çekti. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, küresel petrol ticaretini Malakka Boğazı, Babülmendep Boğazı, Süveyş Kanalı, Danimarka Boğazları, Türk Boğazları (İstanbul ve Çanakkale) ve Panama Kanalı gibi diğer kritik geçitlere yönlendirdi. G7 ülkelerinin maliye bakanları ise artan petrol fiyatlarına karşı acil müdahale için toplanarak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile rezervlerden ortak petrol salınımını görüşme kararı aldı. Türkiye'de ise petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin akaryakıta yansımasını önlemek amacıyla eşel mobil uygulamasına geçildi, ancak petrol fiyatlarının 130 dolara ulaşması durumunda bu önlemin yetersiz kalabileceği belirtiliyor.