Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel helyum piyasasında ciddi bir arz sıkıntısı yaratırken, bu durum özellikle yarı iletken sektöründe endişelere yol açıyor.
Katar'daki Tesisler Risk Altında
Bölgedeki çatışmalardan en çok etkilenen ülkelerden biri olan Katar, küresel helyum tedarikinde kritik bir role sahip. Dünyanın önemli bir kısmını üreten Ras Laffan kompleksine yönelik saldırılar, helyum üretimini olumsuz etkiledi ve sıkıntıların kısa vadede çözülmesi beklenmiyor. Jeopolitik riskler azalsa bile Katar'ın helyum ihracatının düşmesi öngörülüyor.
Asya ve Yarı İletken Sektörü En Büyük Risk Grubunda
Asya, bu ürün tedarikindeki aksamalardan en fazla etkilenebilecek bölge olarak öne çıkıyor. Güney Kore ve Tayvan, küresel yarı iletken tedarik zincirinin kilit oyuncuları olmaları ve Katar ile Orta Doğu'dan yoğun helyum ithal etmeleri nedeniyle büyük risk altında. Uzun süreli bir aksaklık, çip üretiminde darboğazlara ve küresel elektronik piyasalarında zincirleme etkilere neden olabilir.
Helyumun Endüstriyel Önemi ve Alternatifsizliği
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz'a göre, helyum sadece uçan balonlarla sınırlı kalmayıp, yarı iletken üretiminden MRI cihazlarına, füzyon reaktörlerinden kuantum bilgisayarlara kadar pek çok endüstriyel alanda vazgeçilmez bir role sahip. Katar'daki Ras Laffan tesislerinin devre dışı kalması piyasayı sarstı. Kaymaz, özellikle çip üretiminde termal kontrol, vakum ortamları ve sızıntı tespiti için helyumun kullanıldığını, EUV litografi makinelerinde soğutma için de vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. Mevcut durumda helyumun yerini alacak bir alternatif bulunmuyor. Güney Kore'nin helyum ihtiyacının %65'inden fazlasını Katar'dan karşıladığı, ancak üreticilerin altı aylık stoku olduğu belirtiliyor. Tayvan'daki TSMC'nin ise mayıs ortasına kadar yetecek rezervi olsa da stoklarının azaldığı bildiriliyor.
Geri Dönüşüm Çözümleri Yetersiz Kalıyor
Modern çip tesislerinde gelişmiş geri dönüşüm sistemleri bulunsa da, bu sistemler helyumun %90-95'ini geri kazandırabiliyor. Bu durum arz açığını tek başına kapatmaya yetmiyor. Sabit disk sektöründe de yoğun kapasiteli disklerde havanın yerini alan helyum, güç tüketimini düşürüyor. Tıbbi alanda ise yaklaşık 14 binden fazla MRI cihazının süper iletken mıknatıslarının sıvı helyumla soğutulması gerektiği ve helyum olmadan bu cihazların çalışamayacağı belirtiliyor. Fiber optik kablo üretiminde de cam yapısındaki kusurları önlemek için helyum kullanılıyor.
