Uzaya olan ilgi ve merakımız her geçen gün artarken, NASA'nın çalışmaları da devam ediyor. 3 Temmuz 2025 tarihinde Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) inanılmaz bir olaya şahit olundu. Gökyüzünün en nadir olaylarından biri olan bu görüntü, NASA astronotu Nichole Ayers tarafından yakalandı. NASA tarafından yayınlanan 'Dev Jet' görüntüsü büyük ilgi gördü.
NADİR GÖRÜNTÜ: DEV JET
İlk başta 'sprite' olduğu düşünülen görüntünün, daha ender rastlanan bir 'dev jet' olduğu araştırmalar sonucu doğrulandı. Spritacular projesinin baş araştırmacısı Dr. Burcu Koşar, 'Nichole Ayers, ISS’ten olağanüstü ve çok nadir görülen bir TLE türü olan dev jeti kaydetti' diyerek olayın önemini vurguladı. Dev jetler, gök gürültülü fırtınaların tepe noktalarından başlayarak üst atmosfere doğru hızla yükselen güçlü elektrik boşalmalarıdır. Bulut tepeleri ile atmosferin yaklaşık 100 kilometre yukarısı arasında devasa bir elektriksel köprü oluştururlar.
ATMOSFERİN GİZEMLİ OLAYLARI
Bu fenomenler çok hızlı ve kısadır, genellikle tesadüfen yolcu uçaklarından veya yeryüzündeki kameralar tarafından fark edilirler. Bu gizemli olaylar, sprite'lar gibi diğer Geçici Parlak Olaylar (TLE'ler) ile sıklıkla karıştırılır. Sprite'lar, yaklaşık 80 kilometre yükseklikte, güçlü bir yıldırım deşarjının ardından oluşan ve dev jetlere göre daha sık görülen fenomenlerdir. Ayrıca, halo ve ultraviyole ışık halkaları olan ELVES gibi diğer TLE türleriyle de birlikte görülebilirler. Tüm bu geçici parlak olaylar (TLE’ler), atmosferin üst katmanlarında gerçekleşen, gözlerden uzak bir ışık şöleni sunar. NASA ve bilim insanları, bu nadir görüntülerin atmosferdeki elektriksel süreçleri anlamak ve iletişim sistemleri üzerindeki olası etkilerini araştırmak için hayati önem taşıdığını belirtiyor. 2018’den beri ISS’e monte edilen Atmosphere–Space Interactions Monitor (ASIM) isimli sistem, adeta bir kalp atışı kadar kısa süren parlamaları bile kaydedebiliyor. Bu sayede, bugüne dek beklenenden çok daha fazla veri toplandı ve bu gizemli atmosferik olayların sır perdesini aralamak için önemli adımlar atılıyor.
