Her yıl ekim ayında Nobel Ödülleri sahiplerini bulurken, matematikçiler için bu dönem buruk geçiyor zira alanlarında bir Nobel Ödülü bulunmuyor. Bu durumun ardında yatan nedenler, yaygın şehir efsanelerinden farklılık gösteriyor.
NOBEL'İN KARARININ ARDINDAKİ SEBEPLER
Alfred Nobel'in vasiyetinde matematiğe yer vermemesinin kıskançlık veya aşk gibi kişisel nedenlere dayandığına dair bir kanıt bulunmamaktadır. Rivayete göre Nobel'in sevgilisi Sofie Hess'in matematikçi Gösta Mittag-Leffler ile ilişkisi olduğu dedikodusu, matematiğin listeden çıkarılmasının sebebi olarak öne sürülse de, bu durumun gerçek nedeni daha az sansasyoneldir. 1833-1896 yılları arasında yaşamış olan İsveçli kimyager, mucit ve sanayici Alfred Nobel, insanlığa fayda sağlayan keşiflere önem veriyordu. Vasiyetinde, "insanlığa en büyük yararı sağlayanlara" ödül verilmesini istemişti. Bu doğrultuda fizik, kimya, fizyoloji veya tıp, edebiyat ve barış alanlarında ödüller belirlenmişti.
EKONOMİ ÖDÜLÜ VE UYGULAMALI BİLİMLER
Matematik, Nobel Ödülleri listesinde hiçbir zaman yer almamıştır. 1969 yılında İsveç Merkez Bankası'nın desteğiyle ekonomi alanına bir ödül eklenmiş olsa da, matematik hâlâ dışarıda kalmıştır. Bu durumun en yaygın açıklaması, Alfred Nobel'in "uygulamalı bilim" alanlarına olan ilgisidir. Mühendislik, teknoloji ve insan hayatını doğrudan etkileyen buluşlar onu daha çok cezbetmekteydi. Matematik, onun gözünde fazla soyut ve gerçek dünyadan kopuk olarak algılanmış olabilir. Günümüzde bile Nobel ödüllerinin deneysel ve somut buluşlara öncelik verdiği gözlemlenmektedir. Fizik dalında bile, son yıllarda süperiletken devrelerde kuantum tünelleme veya makine öğrenimi gibi mühendisliğe yakın alanlardaki ilerlemeler ödüllendirilmektedir.
MATEMATİKÇİLER İÇİN ALTERNATİF ÖDÜLLER
IFL Science'a göre, İsveç'te matematikçilerin zaten saygı gören bir konuma sahip olması da bir diğer açıklama olarak sunulmaktadır. Mittag-Leffler'in dönemin kralı Oscar II ile yakın dostluğu ve Avrupa genelinde matematikçilere ödüller verilmesini sağlaması, bu alanda zaten var olan takdiri göstermektedir. Matematik dışında mühendislik, biyoloji ve çevre bilimleri gibi alanlar da doğrudan Nobel kategorilerinde yer almamaktadır. Ancak bu alanlar, zaman zaman dolaylı yollarla ödüllere dahil olabilmektedir. Örneğin, tıp veya fizyoloji ödülleri sıklıkla biyoloji temelli buluşlara, genetik ve immünoloji çalışmaları gibi alanlara verilmektedir. Benzer şekilde, yarı iletkenler, malzeme bilimi veya lazer teknolojisi gibi mühendislik başarıları da fizik veya kimya ödülleri kapsamında değerlendirilebilmektedir. Matematikçilerin kendilerine ait bir Nobel ödülü olmasa da, Fields Madalyası, Abel Ödülü gibi prestijli ödüller ve her Nobel ödüllü keşfin onların denklemleri üzerine inşa edildiği gerçeği, teselli edici unsurlar olarak öne çıkmaktadır.