Yirmi yıllık yörünge görüntülerinin analizi, Mars'taki rüzgarların ve "toz şeytanlarının" sanılandan çok daha güçlü olduğunu gösterdi.
MARS'TA GÜÇLÜ RÜZGARLAR
Gezegenin yüzeyinde oluşan hortuma benzer "toz şeytanları" olarak bilinen girdapların saatte 160 kilometre hıza ulaşabildiği belirlendi. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, Mars'ta Avrupa Uzay Ajansına (ESA) ait iki yörünge aracının çektiği görüntülerden derlenen kapsamlı toz şeytanları kataloğuna dayanıyor. Yeni veriler, bu girdapların gezegenin toz döngüsü ve ikliminde sanılandan daha önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
YENİLİKÇİ GÖZLEM YÖNTEMİ
Araştırmacılar, yörünge araçlarının rüzgar hızı ölçümü için tasarlanmamış olmasına rağmen, hızları belirlemek üzere yeni bir yöntem geliştirdi. Araçların farklı renk kanallarından gelen görüntüleri 7 ila 19 saniyelik küçük zaman aralıklarıyla birleştirmesi, hareket eden bir toz şeytanının son bileşik görüntüde "renk kaymaları" oluşturmasına yol açıyor. Söz konusu kaymalar, araştırma ekibine girdabın yönünü ve hızını takip etme imkânı sundu. ESA’nın her iki görevinden de sorumlu proje bilimcisi Colin Wilson, "Mars Express ve ExoMars araçlarının bu kadar beklenmedik araştırmalar için kullanıldığını görmek harika. Toz, Mars’taki her şeyi etkiler. Toz döngüsünün önemini hafife almak güç" değerlendirmesini yaptı.
GELECEK KEŞİFLER İÇİN ÖNEMLİ SONUÇLAR
Elde edilen bulgular, Mars’a yönelik gelecekteki görevlerin planlanması açısından büyük önem taşıyor. Araştırmacılar, 2004 ile 2024 arasında toz şeytanlarının kuzey yarımkürede 2 bin 200 ila 55 bin ton, güney yarımkürede ise 1000 ila 25 bin ton arasında tozu atmosfere kaldırdığını tahmin ediyor. Çalışmaya dahil olmayan SETI Enstitüsünden kıdemli araştırmacı Dr. Lori Fenton, sonuçların, Mars’taki tortu hareketini yönlendiren rüzgarların gücünün iklim modellerinde uzun süredir hafife alındığını gösterdiğini belirtti. Fenton, bu bilgilerin gezegenin geçmiş koşullarını ve yüzey evrimini anlamak açısından hayati öneme sahip olduğunu söyledi.
