Gövdelerindeki 2-2,5 santimetre uzunluğundaki dikenli yapılarıyla tanınan kirpiler, tehdit algıladıklarında yuvarlak bir top haline gelerek dikenlerini savunma mekanizması olarak kullanırlar. Çalılık alanlar, geniş parklar ve bahçeler gibi çeşitli habitatlarda yaşayabilen kirpilerin dünya genelinde 5 cinse ait 17 türü bulunmaktadır. Bu türler arasında Malezya veya Himalaya kirpisi olarak da bilinen Hystrix Brachyura, özellikle dikkat çekicidir. Tayland, Hindistan, Laos, Endonezya, Myanmar ve Çin gibi ülkelerde görülen bu türün, diğer kirpilerden farklı olarak mide bölgelerinde bulunan ve 'kirpi taşı' olarak adlandırılan değerli oluşumlar barındırdığı iddia edilmektedir. Özellikle COVID-19 salgını sonrası yüksek fiyatlara alıcı bulan bu taşın bu denli değerli olmasının ardında yatan sebep merak konusudur.
KİRPİ TAŞININ İDDİA EDİLEN FAYDALARI
Avrupa ve Asya'da yaygın olarak bulunan kirpiler, Türkiye'nin pek çok bölgesinde de yaşamaktadır. Genellikle böcekler, salyangozlar, kurbağalar, solucanlar ve nadiren küçük kemirgenler veya yılan yavruları ile beslenen bu hayvanlar, fiziksel boyutlarına göre oldukça dayanıklı bir yapıya sahiptir. Ortalama 18 yıl yaşayan kirpiler, insanlarda tetanos zehrinin 7 bin katına kadar dayanıklılık gösterebilmektedir. Bu dirençleri, hastalandıklarında kendilerini iyileştirecek bitki ve kökleri tanıma yeteneklerinden kaynaklanmaktadır. Doğadaki şifalı bitkileri ve kökleri bulma içgüdüsüne sahip olan kirpiler, bu sayede bol miktarda bitki kökü tüketmekte ve bu durum midelerinde taş oluşumuna yol açmaktadır. Gramı 200 dolara kadar alıcı bulan ve her derde deva olduğu söylenen bu kirpi taşlarının iddia edilen faydaları ise oldukça çeşitlidir.
TIBBİ DEĞERİ VE NESLİ TÜKENME TEHLİKESİ
Kirpi taşının iyileştirdiği iddia edilen rahatsızlıklar arasında sinir sistemi ve böbrek hastalıklarının yanı sıra meme ve lösemi gibi kanser türleri de bulunmaktadır. Salgın döneminde Asyalı zenginler, COVID-19'dan korunmak veya hastalıktan kolayca kurtulmak amacıyla bu taşlara milyonlarca dolar ödemiştir. Kirpi taşları çiğ, toz veya kapsül formunda satılabilmekte ve birkaç onsluk bir madde binlerce dolara mal olabilmektedir. En çok talep gören, koyu kırmızı renkteki 'kan' kirpi taşlarının kanser tedavi edici özelliklerine dair iddiaların son yıllarda artması, fiyatlarını da önemli ölçüde yükseltmiştir. Geleneksel Çin tıbbında nadir ve değerli kabul edilen 'kirpi hurması' da, kirpilerin toksik bitkilere veya çevresel faktörlere maruz kalması sonucu oluşan taşlardan elde edilmektedir. Bu taşların, doku yenilenmesini destekleyerek yara iyileşmesini hızlandırma, bağışıklık sistemini güçlendirme ve anti-inflamatuar etkiler gösterme gibi faydaları olduğuna inanılmaktadır. Ancak, bu taşların tedavi edici olduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır. Kirpilerin midelerindeki bezoar adı verilen oluşumlar nedeniyle avlanmaları, bu canlıların Güneydoğu Asya genelinde nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Başta Çin olmak üzere, diyabet, dang humması ve kanseri tedavi etme potansiyeline sahip olduklarına inanılan kirpi taşlarına olan talep, bu durumun ciddiyetini artırmaktadır.