Kazakistan'ın askeri alanda ilk kez NATO standartlarına uygun mühimmat üretimine geçmesi, Rusya'da siyasi tartışmalara yol açtı. Ülkenin savunma sanayisinde yerli üretimi artırmayı ve dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen ASPAN projesi kapsamında, toplam maliyeti yaklaşık 1 milyar dolar olan dört yeni topçu mühimmatı ve havan mermisi fabrikası kurulması planlanıyor. Bu projeyle, Kazakistan tarihinde ilk defa NATO standartlarında mühimmat üretilecek.
RUS VE NATO STANDARTLARI BİR ARADA
İnşasına başlanan ilk tesis olan ASPAN-1 fabrikasında, 2027 yılında üretime geçilmesi bekleniyor. Burada, Rus/Sovyet standardı topçu mühimmatları (82 mm, 120 mm, 122 mm, 152 mm) ile birlikte NATO standardı mühimmatların (155 mm ve 60 mm) da üretilmesi öngörülüyor. Kazak askeri yetkililer, uzun yıllar mühimmat üretiminde Rusya ve eski Sovyet ülkelerine bağımlı kalmanın ordu kapasitesini sınırladığını vurguluyor. Bu nedenle, topçu mühimmatı üretiminin jeopolitik koşullar göz önüne alındığında kritik bir adım olduğu değerlendiriliyor.
RUSYA'DAN SERT TEPKİLER
Ancak projenin NATO standartlarını içermesi, Rusya'da ciddi siyasi tepkilere neden oldu. Rus eleştirmenler, Kazakistan'ın Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyesi olduğunu ve mevcut silah sistemlerinin NATO mühimmatıyla uyumsuzluğuna dikkat çekerek, bu hamlenin askeriden çok siyasi bir yönelim taşıdığını iddia ediyor. Rusya Devlet Duması milletvekili Aleksey Juravlyov, Kazakistan'ın Rus silahlarını terk ederek Batı standartlarına yönelmesini 'dostane olmayan bir adım' olarak nitelendirdi ve bunun gelecekte jeopolitik sonuçları olacağı uyarısında bulundu.
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI BAĞLANTISI
Rusya'daki analizlerde, ASPAN projesinin Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çatısı altındaki savunma sanayii entegrasyon hedefleriyle bağlantılı olduğuna işaret ediliyor. Türkiye öncülüğünde ilerleyen bu süreçte, ortak silah üretimi ve askeri iş birliğinin arttığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu gelişmeleri TDT'nin uzun vadede fiili bir askeri blok haline gelme potansiyeli olarak yorumlarken, Azerbaycan'ın NATO standartlarına geçişini de bu sürecin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Ayrıca, Kazakistan'ın Batı ile artan ekonomik ilişkileri, özellikle ABD'li bir şirketle imzalanan 1,1 milyar dolarlık stratejik maden anlaşması, Rus kamuoyunda Batı etkisinin arttığı yönünde yorumlara sebep oluyor.
