Geçtiğimiz hafta Rusya’nın Kamçatka Yarımadası, 8,8 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Bu sarsıntı, şimdiye kadar kaydedilen en büyük altıncı deprem olarak tarihe geçti. Büyük miktarda yıkıcı enerji açığa çıkaran deprem, Şili ve ABD’nin batı kıyılarına kadar uzanan tsunami uyarılarına neden oldu.
YARIMADA ANA KARADAN UZAKLAŞTI
Depremin ardından çarpıcı bir gerçek ortaya çıktı: Güneydoğuya doğru 2 metrelik bir kayma yaşandı. Bu durum, tektonik plakalar arasındaki dev gerilimin boşaldığını ve ciddi jeolojik sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. Rusya Bilimler Akademisi'nden araştırmacılar, sismik aktivitelerin sona ermesinin ardından yarımadanın ana karadan uzaklaştığını gözlemledi. Özellikle yarımadanın güney ucuna yakın bölgelerde, kara kütlesi güneydoğu yönüne doğru 2 metreye kadar kaymıştı.
RUSYA BİLİMLER AKADEMİSİ'NDEN AÇIKLAMA
Rusya Bilimler Akademisi, yaptığı açıklamada, “Jeodinamik gözlemler sonucunda ön hesaplamalar yaptık. Görünen o ki hepimiz oldukça belirgin şekilde güneydoğuya kaydık. 30 Temmuz’daki depremin ardından gözlemlenen en büyük yer değişimleri, yarımadanın güney kesiminde gerçekleşti.” dedi. Bu kayma, 2011 yılında Japonya’da meydana gelen 9 büyüklüğündeki Tohoku depreminde yaşanan kaymayla benzerlik gösteriyor. Tohoku depremi, tarihin en büyük beşinci depremiydi. Normalde tektonik plakalar yılda yaklaşık 1,5 cm hareket eder, ancak bu hareket düzenli ve sürekli değildir. Kamçatka Yarımadası gibi bölgelerde, plakalar birbirine sıkışır ve kilitlenir. Bu durumda, fay hattı boyunca kayalarda büyük miktarda basınç birikir ve bu enerji sonunda bir deprem şeklinde açığa çıkar. Araştırmacılar bu sürece “elastik geri sekme” adını veriyor. Bu durum, yoğun sismik aktivite dönemlerinde kara parçalarının neden aniden birkaç metre yer değiştirdiğini açıklıyor.
ELASTİK GERİ SEKME VE ZİNCİRLEME OLAYLAR
Plakalar arasındaki basınç bir depremle serbest kaldığında, plakalar birbirinin yanından kayabilir ve bazen birkaç metre birden hareket edebilir. Bu süreç, depremin ardından plakalar yeni konumlarına uyum sağlarken günler hatta haftalar boyunca devam edebilir. Kamçatka’daki 30 Temmuz depreminde de, büyük miktarda birikmiş basıncın serbest kalmasıyla yarımada 2 metreye kadar güneydoğuya kaydı. Bu süreç, büyük depremlerin genellikle tekil olaylar olarak değil, birbiri ardına gerçekleşen olaylar şeklinde neden gerçekleştiğini de açıklıyor. Araştırmacılar, ilk büyük depremin ardından yaşanan sismik hareketliliğin bölgede iki volkanik patlamayı da tetiklediğine inanıyor. Kamçatka Yarımadası, Pasifik Okyanusu çevresinde uzanan 40 bin kilometrelik “Ateş Çemberi”nin tam üzerinde yer alıyor. Bu çember, dünya üzerindeki 425’ten fazla aktif volkana ev sahipliği yapıyor ve bunlardan 22’si Kamçatka Yarımadası’nda bulunuyor.
