ABD ve İran arasında, bölgedeki tansiyonu düşürmesi ve olası bir savaşı engellemesi beklenen kritik bir anlaşma zemini yeniden kuruluyor. Pazar günü İslamabad'da bir araya gelmesi beklenen tarafların masasına konan en dikkat çekici teklif ise, İran'a ait dondurulmuş 20 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması karşılığında zenginleştirilmiş uranyum stokunun devredilmesi.
URANYUM STOKLARI VE FON SERBEST BIRAKILMASI MASADA
Amerikan haber sitesi Axios'un edindiği bilgilere göre, iki ülke arasında yürütülen müzakerelerde üç sayfalık bir mutabakat taslağı üzerinde ciddi bir ilerleme kaydedilmiş durumda. Sürece yakın kaynaklar, Washington yönetiminin, İran'ın dondurulmuş yaklaşık 20 milyar dolarlık varlığını serbest bırakma yönünde bir teklifte bulunduğunu belirtiyor. Buna karşılık olarak ise Tahran'ın, nükleer programının en hassas unsurlarından biri olan zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi isteniyor. Bu durum, nükleer anlaşmanın geleceği ve bölgenin güvenlik dengeleri açısından büyük önem taşıyor.
PAZARLIKLARDA YENİ RAKAMLAR VE BELİRSİZLİKLER
Hafta boyunca süren görüşmelerde ilerleme kaydedildiği ifade edilse de, taraflar arasında hala önemli görüş ayrılıklarının bulunduğu gelen bilgiler arasında. ABD Başkanı Donald Trump'ın da belirttiği üzere, ikinci tur görüşmelerin hafta sonu Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılması bekleniyor. Trump yönetimi için öncelikli konulardan biri, İran'ın yer altı tesislerinde bulunan yaklaşık 2 bin kilogram zenginleştirilmiş uranyuma erişimin engellenmesi. Özellikle yüzde 60 saflığa kadar zenginleştirilmiş 450 kilogramlık kısım, anlaşmanın merkezinde yer alıyor. ABD, bu uranyumun tamamının ülke dışına çıkarılmasını talep ederken, İran ise sadece ülke içinde 'seyreltilmesini' kabul ediyor. Masadaki olası bir uzlaşma formülüne göre, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmı üçüncü bir ülkeye gönderilecek, bir kısmı ise uluslararası denetim altında İran'da etkisiz hale getirilecek. Müzakerelerin önceki aşamalarında ABD'nin 6 milyar dolarlık bir kaynağın insani ihtiyaçlar için kullanılmasına izin vermeye hazır olduğu, İran'ın ise 27 milyar dolar talep ettiği konuşuluyordu. Son görüşmelerde ise bu rakamın 20 milyar dolara indiği iddia ediliyor. Ancak ABD'li bir yetkili, 'nakit karşılığı uranyum' fikrinin sadece seçeneklerden biri olduğunu vurguluyor. Ayrıca, taslak metinde Hürmüz Boğazı'na ilişkin düzenlemeler de yer alıyor ancak bu konuda ciddi görüş ayrılıkları devam ediyor. İran'ın balistik füze programı ve bölgesel gruplara desteğinin anlaşmaya dahil edilip edilmeyeceği ise hala belirsizliğini koruyor.
