Avrupa Uzay Ajansı (ESA), yaptığı yeni simülasyonlarla 1859daki Carrington Olayı büyüklüğünde bir güneş fırtınasının, Dünyanın yörüngesindeki tüm uyduları devre dışı bırakma potansiyeline sahip olduğunu ortaya koydu.
CARRINGTON OLAYININ ETKİLERİ
İngiliz astronom Richard Carrington, 1859 yılında Jüpiter büyüklüğündeki bir güneş lekesinin patlamasını gözlemlemişti. Bu olay, tarihte kayıtlara geçen en güçlü güneş patlaması olarak biliniyor. O dönemde yaşanan manyetik fırtınalar, Dünya genelinde kutup ışıklarını tetiklemiş ve telgraf hatlarının yanmasına neden olmuştu. ESAnın Almanyadaki Avrupa Uzay Operasyonları Merkezinde gerçekleştirilen simülasyonlar, günümüzde benzer bir olayın çok daha yıkıcı sonuçlar doğuracağını göstermekte.
Uyduların GELECEĞİ TEHLİKEDE
ESA uzmanı Jorge Amaya, “Güneşten gelen muazzam enerji akışı, yörüngedeki tüm uydulara zarar verebilir. Alçak yörüngedeki uydular bile güvende olmazdı” açıklamasında bulundu. Simülasyonda, X45 şiddetinde bir güneş patlaması senaryosu işlendi. Böyle bir fırtına, uyduların yön bulma sistemlerini bozabilir, atmosferde sürtünmeyi artırarak yüzlercesinin yörüngeden çıkmasına yol açabilir. Geçmişte benzer bir olayın küçük bir versiyonu, Mayıs 2024te ABDdeki GPS sistemlerinde büyük arızalara neden olmuş ve çiftçilere 500 milyon dolarlık zarar vermişti.
HAZIRLIKLARIN ÖNEMİ
ESA operasyon uzmanı Gustavo Baldo Carvalho, “Bu olayın ne zaman yaşanacağı önemli” diyerek hazırlık tatbikatlarının hayati önem taşıdığını vurguladı. Bilim insanları, Carrington düzeyinde bir güneş fırtınasının ortalama her 500 yılda bir meydana geldiğini ve bu yüzyıl içinde gerçekleşme olasılığının yüzde 12 civarında olduğunu belirtiyor. Amaya, “Gerçek etkisini yalnızca yaşandığında anlayacağız. Ancak hazırlıklı olmazsak, bu kez sadece teknolojimiz değil, tüm iletişim altyapımız çöker” ifadesini kullandı.
