Tunus'un güneydoğusunda yer alan Gabes kenti, sanayi atıklarının yol açtığı kimyasal kirlilikle boğuşuyor. Ülkenin en büyük fosfat işleme ve gübre üretim tesisi, 1972'den beri faaliyette olduğu bölgede hem çevreye hem de halk sağlığına ciddi zararlar veriyor. Tesisten yayılan zararlı gazlar ve denize bırakılan kimyasal atıklar, halkı sokağa döktü.
100 BİNDEN FAZLA KİŞİ SOKAKLARDAYDI
21 Ekim'de Gabes'te düzenlenen gösterilerde, organizatörlerin bildirdiğine göre 100 binden fazla kişi fabrikanın kapatılması talebiyle bir araya geldi. Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said, gösterilerin vatandaşların vatanseverlik duygusundan kaynaklandığını belirtirken, Başbakan Sare ez-Zaferani ile yaptığı görüşmede, tepkilerin bazı kesimlerce istismar edilmek istendiği değerlendirmesinde bulundu. Tunus Kalkınma ve Konut Bakanı Salah Zuvvari ise fabrikanın kirliliğini azaltmak için acil önlemler alınacağını duyurdu.
UZMAN RAPORU: KORKUTAN GERÇEKLER ORTAYA ÇIKTI
Temmuz ayında bir grup uzmanın hazırladığı hükümet raporu, tesiste çevresel ve sosyal standartlara uyulmadığını gözler önüne serdi. Rapora göre, tesiste kükürt, flor, amonyak gibi zararlı gazların yoğun salınımıyla "geniş çaplı hava kirliliği" oluşuyor ve etkili bir gaz arıtma sistemi bulunmuyor. Denize boşaltılan fosfor ve flor içeren atık sular deniz ekosistemini tehdit ederken, "fosfojips" adlı kimyasal atık biyolojik çeşitliliği yok ediyor. Raporda, "tehlikeli atık yönetim sisteminin bulunmadığı" ve çalışanlar için "gürültü, ekipman eksikliği ve iş güvenliği yetersizliği" tespit edildiği vurgulandı. Bu durumun nefes darlığı ve solunum yolu iltihabı gibi hastalıkları artırdığı belirtildi. Uzmanlar, fosfojipsin denize dökülmesinin durdurulmasını, arıtma sistemlerinin yenilenmesini ve halkla iletişim kurulacak bir çevre komisyonu oluşturulmasını önerdi.
EKONOMİK KRİZ VE SAĞLIK SORUNLARI İÇ İÇE
Ahrar Koalisyonu Sözcüsü Ahmed el-Hemami, Gabes halkının temiz hava soluma hakkı olduğunu vurgularken, fabrikanın kapatılmasının ekonomik krizi derinleştireceği uyarısında bulundu. Hemami, fabrikanın doğrudan 2 bin kişiye istihdam sağladığını ve tarım için gübre ürettiğini belirterek, "Fabrika insanları öldürmeye devam edemez. Çözüm, üretimi durdurmak değil, ciddi reformlar yapmak ve çevre projelerini güçlendirmektir." dedi. "Kirliliği Durdurun Hareketi" üyesi Sabir Ammar ise hükümetin somut çözümler sunmadığını, tesisin ömrünü tamamladığını ve mevcut maliyetlerle bakımının imkansız olduğunu savundu. Ammar, sorunun Fransız şirketlerinin Gabes halkı pahasına kâr elde etmesiyle ilgili olduğunu dile getirdi. Fabrikanın çalışmaya devam etmesinin daha maliyetli olduğunu, kirliliğin yol açtığı hastalıklar ve balıkçılık, turizm, tarım sektörlerindeki kayıpların makroekonomik düzeyde büyük zararlara yol açtığını belirtti.