Hakların ve fırsatların, kız çocuklarının yaşamını erken yaşta şekillendirdiği vurgulanan UNFPA’in çalışmasına göre, güvenli gebelik ve doğum, doğum öncesi ve sonrası bakım gibi unsurlar, 0-5 yaş arasındaki en temel haklar arasında yer alıyor. Ancak sosyo-ekonomik eşitsizlikler, kırsal ve insani yardım bölgelerinde anne ve yenidoğan sağlık hizmetlerine erişimdeki kısıtlamalar, emzirme ve sağlıklı beslenme ile ilgili farkındalık eksiklikleri gibi nedenler, her kadın ve kız çocuğunun bu haklara erişimini engelliyor.
Temel haklar ve engeller
Eşit eğitim imkanları, güvenli ve kapsayıcı öğrenme ortamları, şiddetten uzak güvenli aile ortamları, 6-10 yaş grubundaki kız çocuklarının temel haklarını oluşturuyor. Ancak cinsiyet kalıpları, bu haklara erişimi kısıtlıyor. Çocuk yaşta evlilikler, şiddet ve akran zorbalığı gibi durumlar, 11-19 yaş arasındaki ergen kızların haklarına ulaşmasını engelleyen etkenler arasında. Ayrıca, 15-24 yaş grubunda, iklim eylemi dahil karar alma süreçlerine aktif katılım ve güvenli istihdam fırsatları da önemli haklar olarak sıralanıyor.
Kadınların hakları tehdit altında
Çocukluk ve gençlik döneminde biriken eşitsizlikler, kadınların yetişkinlik döneminde aile ve çalışma hayatını doğrudan etkiliyor. Adil kariyer fırsatları, sağlıklı çalışma ortamları ve şiddetten uzak bir aile ortamı, 25-49 yaş arasındaki kadınların temel hakları olarak öne çıkıyor. Ancak cinsiyet temelli eşitsizlikler, kadınların bu haklara erişimini zorlaştırıyor. 50-64 yaş arasındaki kadınların sağlık ihtiyaçları da göz ardı ediliyor ve 65 yaş üstü kadınların yaşa ve cinsiyete duyarlı sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlanıyor.
Eşitsizliğe karşı öneriler
UNFPA, eşitsizliğe karşı çeşitli önerilerde bulunuyor. Bunlar arasında anne ve yenidoğan sağlığına dair hakların garanti altına alınması, cinsiyete duyarlı eğitim politikalarının güçlendirilmesi ve çocuk yaşta evlilikle mücadele eden politikaların desteklenmesi yer alıyor. Ayrıca, gençlerin iklim eylemine katılımının desteklenmesi ve kadınların iş-yaşam dengesinin güçlendirilmesi öneriliyor.