İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan E3 ülkeleri, İran'a yönelik Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesi için BM Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) başvuruda bulundu. Üç ülkenin dışişleri bakanları ortak bir açıklama yaparak, 20 Temmuz 2015 tarihli 2231 sayılı BMGK kararını ve Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nı (KOEP) hatırlattı.
İRAN'IN TAAHHÜTLERİNİ YERİNE GETİRMEDİĞİ VURGULANDI
Açıklamada, ABD'nin 2018 Mayıs'ında KOEP'ten çekilmesinin ardından İran'ın da 2019 Mayıs'ında anlaşma yükümlülüklerini yerine getirmeyi bıraktığı, ancak E3 ülkelerinin anlaşmaya bağlı kalmaya devam ettiği belirtildi. İran'ın, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) doğrulama ve izleme faaliyetlerini engellediği, anlaşmanın ek protokolünü uygulamayı bıraktığı ve böylece anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği vurgulandı. 5 yıldır İran ile müzakere yoluyla ilerleme kaydetmek için her türlü çabanın gösterildiği ifade edildi.
E3 ÜLKELERİNDEN DİPLOMATİK ÇABA VURGUSU
'Gerilimi azaltmak ve kapsamlı ortak bir çözüme ulaşmak amacıyla İran ve ABD'yi müzakere masasına döndürmek için yoğun diplomatik çabaları yorulmadan sürdürdük' diyen E3 bakanları, İran'ın KOEP'e uymadığının açık ve kasıtlı olduğunu, nükleer silahların yayılmasıyla ilgili başlıca tesislerin UAEA denetimi dışında olduğunu belirtti. Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun sivil bir gerekçesinin olmadığına dikkat çekilerek, İran'ın nükleer programının uluslararası barış ve güvenlik için açık bir tehdit olduğu savunuldu. BMGK kararına uygun olarak, İran'ın KOEP kapsamındaki taahhütlerini önemli ölçüde yerine getirmediğine inandıklarını ve 'snapback' mekanizmasını devreye sokmaya karar verdiklerini bildirdikleri kaydedildi.
YAPTIRIMLARIN YENİDEN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ
Açıklamada, 2231 sayılı kararda tanımlanan geri dönüş süreci başlatıldığı, 30 günlük bir süre açıldığı, bu süre içinde BMGK'nin İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasının devamı için yeni bir karar almaması halinde, yaptırımlar dahil altı BMGK kararının (1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı kararlar) yeniden yürürlüğe gireceği hatırlatıldı. Bu kararların daha önce BMGK tarafından kabul edilmiş ve İran'ın KOEP kapsamındaki taahhütleri ışığında kaldırılmış, ancak İran'ın bu taahhütlere uymamayı tercih etmesi nedeniyle yeniden yürürlüğe gireceği belirtildi. 30 günlük süre içinde diplomatik yollarla çözüm arayışının devam edeceği vurgulandı.
