Sovyetler Birliği'nin 1970'te başlattığı ve dünyanın en derin sondaj deliği olan Kola Süper Derin Sondajı, 1990'ların başında gizemli bir şekilde durduruldu ve delik mühürlendi. Projenin amacı, Dünya'nın kabuğunu delerek 'Moho süreksizliği' adı verilen tabakaya ulaşmak ve gezegenin iç yapısını doğrudan incelemekti. Yıllar süren çalışmalarla rekor bir derinliğe ulaşıldı, ancak operasyon aniden sonlandırıldı.
DELİKTEN GELEN 'ÇIĞLIK' EFSANESİ VE GERÇEK NEDEN
Projenin durmasıyla birlikte, deliğe indirilen mikrofonların yerin altından çığlık benzeri sesler kaydettiği iddiası internette yayılan karanlık bir efsaneye dönüştü. Bu hikaye bilim insanları tarafından defalarca yalanlanmış olsa da, sondajın gerçekten neden durdurulduğu en az bu söylentiler kadar şaşırtıcıydı. Hesaplamalara göre 12 kilometre derinlikte sıcaklığın yaklaşık 100 derece olması beklenirken, matkap ucundan gelen veriler gerçek sıcaklığın 180 dereceye kadar çıktığını gösterdi.
KAYAÇLAR ERİMİŞ PLASTİĞE DÖNÜŞTÜ, MATKAPLAR İŞLEVSİZ KALDI
Bu aşırı sıcaklıkta kayaçlar sertliğini kaybederek, katı bir taş gibi değil, erimiş plastik benzeri bir yapıya büründü. Matkap uçları bu koşullarda kısa sürede işlevini yitirdi ve delme işlemi teknik olarak sürdürülemez hale geldi. Artan maliyetler ve bu fiziksel sınırlar, projenin sonlandırılmasının asıl nedenleri olarak kayıtlara geçti.
2 MİLYAR YILLIK FOSİLLER VE HAPSOLMUŞ SU KEŞFİ
Sondajdan çıkarılan örnekler ise bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Yaklaşık 7 kilometre derinlikte, yüksek sıcaklık ve basınca rağmen 2 milyar yıllık mikroskobik plankton fosilleri bulundu. Daha da çarpıcı olan keşif ise kayaların içinde hapsolmuş suyun varlığıydı. Bu bulgu, yeraltı sularının derinliği ve kökeniyle ilgili pek çok teorinin yeniden yazılmasına neden oldu.