Bulgaristan'ın Gotse Delçev ilçesindeki Ribnovo köyü, 4 bin yıllık geçmişe sahip benzersiz bir düğün geleneğiyle uluslararası ilgi odağı haline geldi. Tamamı Müslüman olan yaklaşık 3.500 kişilik köyde, gelinlerin yüzlerinin beyaza boyandığı 'Gelina' ritüeli, kış aylarında düzenlenen düğünlerle birlikte yaşayan bir kültür hazinesine dönüşüyor.
KÖY AÇIK HAVA MÜZESİNE DÖNÜŞÜYOR
Özellikle kış mevsiminde gerçekleştirilen düğünler, Bulgaristan'dan ve yurtdışından gelen ziyaretçileri kendine çekiyor. Cuma akşamı kına töreniyle başlayıp pazar gecesine kadar süren üç günlük şenlik boyunca köy, geleneksel kıyafetler, müzikler ve törenlerle adeta canlı bir açık hava müzesi atmosferi yaşatıyor.
RİTÜELİN KÖKENİ PAGAN DÖNEMLERE UZANIYOR
Köy muhtarlığında tanıtım animatörü olarak görev yapan Kadriye Maşeva'ya göre, Gelina geleneğinin kökleri pagan dönemlere kadar gidiyor. Akademik araştırmalar, bu ritüelin yaklaşık 4 bin yıl öncesine dayandığını gösteriyor. Maşeva, Antik Yunan'daki Miken Uygarlığı'na ait gelin maskeleriyle Ribnovo'daki yüz boyama geleneği arasında çarpıcı benzerlikler olduğunu vurguluyor.
GELİNİN BEYAZA BOYANAN YÜZÜ YENİDEN DOĞUŞU SİMGELİYOR
Düğünün üçüncü gününde gelinin yüzü beyaz kremle boyanıyor ve renkli payetlerle süsleniyor. Yerel inanışa göre bu tören, gelinin evli bir kadın olarak yeniden doğuşunu temsil ediyor. Ritüelin ardından gelin, gözleri kapalı şekilde baba evinden ayrılarak damadın evine götürülüyor. Köyde Türkçe konuşulmamasına rağmen, gelin tüm düğün boyunca 'gelina' olarak anılıyor ve her aşamada merkezi bir rol üstleniyor.
UNESCO YOLUNDA BİR GELENEK
Ribnovo halkı, Gelina geleneğinin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınması için çaba gösteriyor. Rodop Dağları'ndaki bazı köylerde benzer ritüeller görülse de, Ribnovo'daki düğünlerin tüm detaylarıyla eşsiz olduğu belirtiliyor. Cuma günü kına yakılmasıyla başlayan, kadınlara özel törenler, köy sokaklarında 100 metreye varan çeyiz sergileri ve nişanlı çiftlerin yüzlerce tepsi börek gönderme geleneği, nesilden nesile aynı titizlikle aktarılıyor.