Avrupa Birliği, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin dördüncü yılında Putin hükümetini finansal olarak söndürmek için enerji yaptırımlarını sıkılaştırıyor. Ancak AB'nin unuttuğu kritik bir detay var: Türkiye, Rusya ile petrol ticaretini sürdürüyor ve iddialara göre bu petrolü Avrupa'ya yeniden satıyor. Wall Street Journal'ın haberine göre, Türkiye'nin önde gelen enerji şirketleri Rus gazını Avrupa'ya aktarıyor, bu durum AB'de büyük endişe yaratıyor.
MERSİN TERMİNALİNDE ŞOK EDEN VERİLER
Kpler verilerine göre, Mersin'deki bir petrol terminali yaptırımlardan önce neredeyse hiç trafik görmüyordu. Ancak Şubat 2023'te AB'nin Rus limanlarından petrol ürünü girişini yasaklamasının ardından durum değişti. Yasak yürürlüğe girdikten günler sonra, terminale en az beş yıl sonra ilk Rus sevkiyatı geldi. Bu yıl terminale ulaşan yaklaşık 6,5 milyon varil petrol ürününün 5,5 milyonu Rusya kaynaklıydı. Aynı dönemde tesis AB'ye 4,4 milyon varil gönderdi, bu miktar Rusya dışı kaynaklardan aldığı hacmin dört katını aştığı için sevkiyatların Rus ürünleri içermesi çok muhtemel görülüyor. Uzmanlar, bu ticaretin yaklaşık 500 milyon dolar değere ulaştığını belirtiyor.
MARMARA'DAKİ DEV AKTARIM NOKTASI
Marmara Denizi'ndeki büyük bir Türk enerji şirketine ait depolama terminali, Kpler verilerine göre Rus rafine ürünlerinin dünyadaki en yoğun aktarım noktası haline geldi. Yaptırımlar başladıktan beri buradan yaklaşık 10 milyar dolarlık Rus rafine yakıt geçtiği ve alıcılar arasında AB merkezli şirketlerin bulunduğu ifade ediliyor. CREA'nın hesaplamalarına göre, Rus rafinerileri yaptırımlar devreye girdikten sonra Türkiye'ye yaklaşık 50 milyar dolarlık dizel ve başka yakıt gönderdi. Bu satışlar, Moskova'nın petrol gelirinin yaklaşık yüzde 10'una ve toplam enerji gelirinin yüzde 7'sine denk geliyor. Aynı dönemde Türkiye terminallerinden AB'ye giden sevkiyatların 24 milyar dolara çıkarak iki kattan fazla arttığı belirtiliyor.
AB'NİN ZORLU DENETİM SÜRECİ VE GERİLİM RİSKİ
AB'nin yolsuzlukla mücadele birimi ticaret verilerini incelese de, Türkiye'ye giren Rus yakıtının AB'ye çıktığını kanıtlamakta zorlanıyor. Yetkililer, Türkiye'nin terminallerde ürün akışına dönük derin denetimlere izin vermediğini söylüyor. Türkiye, Batı yaptırımlarına katılmadığı için Rus enerji alımlarını Türk hukukuna göre ihlal saymıyor. WSJ'nin haberine göre, AB Türk limanlarını hedef alırsa denetim kolaylaşabilir, ancak NATO müttefiki Türkiye ile gerilim riski doğabilir. AB, 21 Ocak'ta yürürlüğe girecek yeni bir adımla Rus ham petrolünden başka ülkelerde rafine edilen ürünlerin ithalatını yasaklayacak ve yüklerin Rus petrolünden rafine edilmediğini kanıtlama yükü ithalatçıya kalacak. Ancak terminaller ağı, aracı şirketler ve rafineriler yakıtın kökenini perdelediği için uygulamanın zor olacağı öngörülüyor.
