Almanya, İngiltere ve Fransa'dan oluşan E3 ülkeleri, İran'ın nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmemesini gerekçe göstererek yeni yaptırım süreci başlattı. Üç Avrupa ülkesi, Birleşmiş Milletler yaptırımlarının tekrar uygulanmasını sağlayacak 'snapback mekanizmasını' aktive ettiğini duyurdu. Bu karar, BM Güvenlik Konseyi'ne beş sayfalık bir bildiriyle iletildi.
SNAPBACK MEKANİZMASI VE İRAN'IN NÜKLEER FAALİYETLERİ
BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan bildiride, İran'ın son altı yıldır nükleer anlaşmadaki taahhütlerini ihlal ettiği, 2019'dan beri nükleer kapasitesini artırdığı ve yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun sivil amaçlarla açıklanamayacağı belirtildi. Belgede, İran'ın nükleer faaliyetlerinin uluslararası barış ve güvenlik için açık bir tehdit olmaya devam ettiği vurgulandı. 2015'te imzalanan ve ABD'nin daha sonra tek taraflı olarak çekildiği nükleer anlaşmayı destekleyen 2231 sayılı BM kararında yer alan snapback mekanizması, Konsey'in 30 gün içinde aksi yönde karar almaması halinde daha önce kaldırılan BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesini öngörüyor. Bu durum, altı BMGK kararının tekrar geçerli hale gelmesi anlamına geliyor.
DİPLOMASİ VE TEPKİLER
E3 ülkelerinin başvurusu üzerine BM Güvenlik Konseyi, İran gündemiyle Cuma günü TSİ 17.00'de kapalı bir oturum düzenleyecek. İran Dışişleri Bakanlığı, Avrupa ülkelerinin açıklamasını 'provokatif' olarak nitelendirdi ve bu adımın İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasındaki iş birliğini ciddi biçimde zayıflatacağını belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Avrupalı mevkidaşlarıyla yaptığı telefon görüşmelerinde, 'önümüzdeki günlerde bu hatanın düzeltilmesini beklediklerini' iletti. Arakçi, girişimi 'yasa dışı ve haksız' olarak nitelendirerek, İran'ın ulusal çıkarlarını korumak için gerekli karşılığı vereceğini söyledi. Rusya, kararın onarılamaz sonuçlar doğurma riski taşıdığını belirtirken, Çin ise BM yaptırımlarını geri getirmenin yapıcı olmadığını ifade etti.
