Avrupa genelindeki kütüphanelerden 2022 ve 2023 yılları arasında, aralarında Aleksandr Puşkin ve Nikolay Gogol'ün ilk baskılarının da bulunduğu yaklaşık 170 nadir Rus edebiyatı eseri çalındı. Bu olaylar, son yılların en kapsamlı kültürel soygun operasyonlarından biri olarak nitelendiriliyor.
KÜLTÜREL SOYGUN OPERASYONU
Polonya, Fransa, Almanya, İsviçre, Finlandiya ve Baltık ülkelerindeki koleksiyonları hedef alan soygunlar, faillerin Rusya'nın kültürel mirasını "geri alma" iddiasıyla hareket eden devlet destekli bir şebekenin parçası olup olmadığı tartışmalarını gündeme getirdi. Bu soygunların Rusya'nın Ukrayna işgalinden iki ay sonra başlaması, Kremlin'in "Rus kültürel mirasını geri getirme" girişimi olabileceği yönündeki şüpheleri artırdı.
SORUŞTURMA VE GÜRCÜ ŞÜPHELİLER
Soruşturmayı yürüten yetkililer, olayları birleştiren ortak yöntemleri ortaya çıkardı. Şüpheliler, sahte kimliklerle kütüphanelere girip nadir Rus eserlerini talep ediyor, ardından orijinal kitapları gizleyerek yerlerine taklitlerini bırakıyordu. Aralık 2022'de Letonya polisi, Riga Ulusal Kütüphanesinden çalınan eserlerde DNA'sı tespit edilen 46 yaşındaki Gürcü antikacı Beka Tsirekidze'yi yakaladı. Daha sonra Estonya'da mahkûm edilen Tsirekidze, kimden talimat aldığını açıklamadı. Soruşturma, Kasım 2023'te Gürcü şüpheli Mihail Zamtaradze'nin Brüksel'de yakalanması ve Gürcistan'da beş kişinin daha gözaltına alınmasıyla hız kazandı. Yakalananlar arasında, Varşova'da "Sylvena Hildegard" takma adını kullanan 23 yaşındaki Ana Gogoladze de vardı. Zamtaradze sorgusunda, kendisini "Maksim" adlı bir Rus nadir kitap tüccarının görevlendirdiğini ve ödemeleri kripto para ile aldığını söyledi. Soruşturmacılar, bu ismin Moskova'daki Staraya Kniga (Eski Kitap) adlı sahafın yöneticisi Maksim Tsipris olabileceğini düşünüyor.
PUŞKİN VE GOGOL ESERLERİ
Çalınan eserler arasında Aleksandr Puşkin ve Nikolay Gogol gibi Rus edebiyatının önde gelen isimlerinin ilk baskıları bulunuyor. Tüm kütüphaneler, çalınan eserler arasında mutlaka Aleksandr Puşkin'e ait bir kitabın bulunduğunu bildirdi. Rus edebiyatının simge isimlerinden olan Puşkin, Devlet Başkanı Vladimir Putin yönetiminde yeniden "ulusal gurur" sembolü olarak öne çıkarılıyor. Değeri 3 milyon doları aşan yaklaşık 170 eserden hiçbiri bugüne kadar bulunamadı.