Avrupa, Çin'deki aşırı üretim kapasitesi, ABD'nin artan gümrük vergileri ve zayıflayan yuanın Çinli ihracatçıların rekabet gücünü yükseltmesi gibi faktörler nedeniyle, son 20 yılda yaşadığı 'ucuz Çin ürünü şoku'nun bir benzerini daha yaşama endişesi taşıyor. Çin ekonomisi, iç talepteki zayıflık ve fiyatlardaki düşüşle mücadele ederken, devlet teşvikleriyle desteklenen üreticiler ürünlerini uluslararası pazarlara yönlendiriyor.
Avrupa Sanayisi Baskı Altında
Çinli üreticiler, ABD'nin Çin mallarına uyguladığı gümrük vergilerinin etkisini azaltmak için yuanın değer kaybından faydalanıyor. Bu durum, Çin ürünlerini Avrupa pazarlarında daha ucuz hale getirerek Avrupalı üreticiler üzerinde artan bir baskı oluşturuyor. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, giyimden mobilyaya, endüstriyel ham maddelerden yüksek teknolojili ürünlere kadar geniş bir yelpazede Çinli ihracatçılar AB pazarını hedef alıyor. Ekim 2024 ile Ekim 2025 arasında endüstriyel robot ihracatında yüzde 171'lik bir artış yaşanırken, fiyatlar yüzde 31 düştü. Benzer şekilde entegre devre ve otomobil ihracatında da önemli artışlar kaydedildi.
İlk Şoktan Daha Ağır Bir Dalga mı?
Çin'in 2001'de Dünya Ticaret Örgütü'ne katılımıyla başlayan ilk şok daha çok tüketim mallarıyla sınırlıyken, mevcut dalga otomobil, makine ve yüksek teknoloji ekipmanları gibi Avrupa'nın sanayi temelini hedef alıyor. Bu durum, mevcut şokun ilkinden daha yıkıcı olabileceği endişesini doğuruyor. AB, bu ticaret yönlendirmesine karşı İthalat Gözetim Görev Gücü'nü oluştursa da, özellikle yüksek teknoloji üreten şirketler marj baskısı altında kalıyor. AB, Çin menşeli elektrikli araçlara uygulanan önlemlere benzer şekilde, Çin ithalatına yönelik hedefli gümrük vergileriyle rekabeti dengelemeye çalışsa da, Çinli elektrikli otomobiller pazar paylarını artırmaya devam ediyor. AB, Çin ile geniş çaplı bir ticaret savaşı yerine, ihracat pazarı ve ara malı tedariki açısından Çin'e olan bağımlılığı, enerji maliyetleri ve bazı üye ülkelerin Çin ile olan güçlü ekonomik bağları nedeniyle daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Zayıf yuanın Çinli ihracatçıların rekabet gücünü artırdığı ve Çin'in ticaret fazlasının 1 trilyon doları aştığı bir ortamda, AB Temmuz 2026'dan itibaren değeri 150 avroya kadar olan paketlere 3 avro vergi uygulama gibi yeni önlemlerle ithalat maliyetlerini artırmaya hazırlanıyor.
