Avrupa Birliği, Alibaba grubuna ait e-ticaret devi AliExpress'e, platformundaki yasa dışı, güvensiz ve taklit ürünlerin satışını yeterince engelleyemediği gerekçesiyle tam 550 milyon avro (yaklaşık 629 milyon dolar) tutarında devasa bir ceza kesti. Bu karar, AB'nin dijital platformlara yönelik yasa dışı ve zararlı içeriklerle mücadele yükümlülüğü getiren Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında Avrupa Komisyonu tarafından verilen en büyük üçüncü ceza olma özelliğini taşıyor.
ALIEXPRESS'İN DSA YÜKÜMLÜLÜKLERİNDEKİ EKSİKLİKLERİ
Avrupa Komisyonu, geçen yıl haziran ayında AliExpress'i, yasa dışı ürünlerin yayılmasına ilişkin riskleri değerlendirme ve azaltma konusundaki asli DSA yükümlülüğünü yerine getirmemekle suçlamıştı. Düzenleyici kurum, AliExpress'e bu sorunları giderecek çözüm önerilerini sunması için 20 Ekim'e kadar süre tanımıştı. Şirketin, Komisyon'un aralık ayındaki değerlendirmesinde sunulan önlemleri yetersiz bulması halinde daha ağır yaptırımlarla karşılaşabileceği belirtildi. AB'nin teknoloji şefi Henna Virkkunen, durumun tüketiciler için tehlikeli ve kurallara uyan şirketler için haksız olduğunu vurguladı. Virkkunen, AliExpress'in Avrupa'da geçen yıl 193 milyon kullanıcısı olduğunu, bu sayının Shein (156 milyon) ve Temu (130 milyon) gibi platformları da geride bıraktığını ekledi. Temu'nun daha önce DSA kapsamında cezalandırıldığını, Shein hakkındaki soruşturmanın ise sürdüğünü hatırlattı. "Her beş Avrupalıdan biri ayda bir kez Shein, Temu ve AliExpress'ten alışveriş yapıyor," diyen Virkkunen, bu verilerin platformların ne kadar yaygın kullanıldığını gözler önüne serdiğini belirtti.
CEZANIN BÜYÜKLÜĞÜ VE GEREKÇELERİ
Komisyon, AliExpress'in riskleri incelemek için yeterli personele sahip olup olmadığını düzgün şekilde analiz etmediğini ve kendi sisteminin yasa dışı ürünleri tespit edip kaldırma konusundaki etkinliğini abarttığını açıkladı. Düzenleyici kurum, AliExpress'in tavsiye ve reklam sistemlerinin yasa dışı ürünlerin yayılmasını körüklediğini ve platformun, yasa dışı ürünlerin yeniden ortaya çıkmasını önleme sistemini ölçmek için yalnızca tek bir nicel göstergeye güvenmesinin eleştirildiğini belirtti. Yetkililer, AliExpress'in bu başarısızlığı yüzünden sahte ürünlerden güvensiz oyuncaklara ve tehlikeli kozmetik malzemelerine kadar pek çok sakıncalı ürünün haftalarca çevrimiçi kalmaya devam ettiğini bildirdi. Şirketin etkisiz yaptırım politikasının, ceza alan satıcıların platformda yasa dışı ürün satmaya devam etmesiyle sonuçlandığına dikkat çekildi. Ayrıca, taklit satışlarını önlemek amacıyla AliExpress tarafından uygulanan zorunlu "marka yetkilendirme" sisteminin de etkisiz olduğu, yetersiz personel barındırdığı ve sahte ürün satan satıcılar tarafından kolayca devre dışı bırakıldığı ifade edildi. Dijital Hizmetler Yasası'nın yeni bir mevzuat olması, AliExpress'in alabileceği daha yüksek bir cezadan kurtulmasına hafifletici bir neden olarak görüldü. Bu ceza, Elon Musk'ın sosyal medya platformu X'e verilen 120 milyon avroluk ve Temu'ya verilen 200 milyon avroluk cezaların oldukça üzerinde.