Arnavutluk kıyılarında hayata geçirilmesi planlanan ve ABD eski Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in de ortakları arasında yer aldığı lüks turizm projeleri, ülkede önemli protestolara yol açtı. Ancak edinilen bilgilere göre, Arnavutluk'ta artan tepkilerin temelinde yatan sebep sadece bu projeler değil. Asıl rahatsızlık, İsrail'in son yıllarda Arnavutluk üzerindeki giderek artan ekonomik, kültürel ve stratejik etkisinden kaynaklanıyor.
İSRAİL YATIRIMLARI VE ETKİSİ ARTIYOR
İsrail, Arnavutluk'u güvenli bir bölge olarak görmesiyle birlikte, özellikle pandemi sonrasında ülkedeki yatırımlarını ciddi oranda artırdı. Turizm, emlak, enerji ve hizmet sektörleri başta olmak üzere tam 68 yeni şirket kurulmuş durumda. Özellikle kıyı şeritleri ve stratejik öneme sahip bölgelerde konut ve arazi alımlarında belirgin bir artış gözlemleniyor. Bu durum, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama'nın da desteğiyle ilerliyor. Hatta ülkede bazı caddelere İsrail bayrakları asıldığı ve bu bayrakların polis tarafından korunduğu, protestocuların ise bu bayraklara müdahale etmemeleri yönünde uyarıldığı belirtiliyor.
GİZLENEN YATIRIMLAR VE JEOPOLİTİK KAYGILAR
Arnavut akademisyen Fredinant Hasmuça'ya göre, İsrail ile Arnavutluk arasındaki ilişkiler özellikle 2021'den bu yana büyük bir ivme kazandı. Pandemi sonrası yoğunlaşan ekonomik ve kültürel iş birlikleri kapsamında kurulan 68 şirketten 54'ü doğrudan İsrailli yatırımcılar tarafından oluşturulmuş, 14'ü ise Arnavut ortaklarla faaliyet gösteriyor. Bu şirketlerin faaliyet alanları ise ağırlıklı olarak turizm, emlak, enerji ve hizmet sektörleri. Hasmuça, Tel Aviv-Tiran arasındaki uçuş sayısındaki artışın da bu hareketliliğin önemli bir göstergesi olduğunu vurguluyor. Günlük iki sefere çıkan uçuşlar, ekonomik ilişkilerin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. İsrailli yatırımcıların, mülkiyet hareketlerini gizlemek amacıyla farklı ülke vatandaşlıkları ve şirket yapıları üzerinden hareket ettiği, doğrudan İsrail bağlantılı tespitlerin zorlaştığı ifade ediliyor. Bulgaristan, Romanya gibi Avrupa ülkeleri vatandaşlıklarının veya Arnavutluk vatandaşlığı alarak kaydını Arnavut olarak gösterme gibi yöntemlerin kullanıldığı belirtiliyor. Bu durum, İsrail'in her yerde olduğu gibi burada da gizlenerek ilerlediği şeklinde yorumlanıyor. Özellikle ülkenin güney kıyıları ve stratejik bölgelerdeki yatırımların, yalnızca ekonomik değil, jeopolitik açıdan da önem taşıdığı belirtiliyor. Kushner'in ortak olduğu projenin planlandığı alanların, Avrupa, Adriyatik ve Akdeniz'e erişim açısından kritik konumlarda bulunması, bu yatırımların arkasında daha geniş stratejik hesapların olabileceği yönündeki tartışmaları alevlendiriyor.
