Amerika Birleşik Devletleri'nin uyguladığı gümrük tarifeleri, ekonomi çevrelerinin başlıca gündem maddesi olmaya devam ederken, bu tarifelerin fiyat artışları ve enflasyon üzerindeki etkileri, politika yapıcıları zorlu bir duruma sokuyor.
TRUMP'TAN YENİ TARİFE AÇIKLAMALARI
Tarife gündemine ilişkin haber akışı sürerken, ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ekim'den itibaren geçerli olacak yeni gümrük vergisi oranlarını duyurdu. Bu oranlar, ithal ilaçlar, mutfak ve banyo dolapları, döşemeli mobilyalar ve ağır kamyonlar gibi ürünleri kapsıyor. Özellikle ABD'de üretim tesisi kurmayan şirketlerin markalı veya patentli ilaç ürünlerine yönelik yüzde 100'lük tarife, mutfak ve banyo dolapları ile ilgili ürünlere yüzde 50, döşemeli mobilyalara yüzde 30 ve ağır kamyonlara ise yüzde 25 oranında vergi uygulanacak.
EKONOMİK VERİLER VE FAİZ BEKLENTİLERİ
Geçen hafta açıklanan verilere göre, ABD ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde, güçlü tüketici harcamaları ve yatırımların desteğiyle beklentilerin üzerinde yüzde 3,8'lik bir büyüme kaydetti. İşsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı ise 20 Eylül ile biten haftada 218 bine düşerek tahminlerin altında kaldı. Fed'in enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, ağustos ayında yıllık bazda yüzde 2,9 ile beklentilere paralel bir artış gösterdi. Bu hafta açıklanacak istihdam verilerinin, Federal Rezerv'in (Fed) atacağı adımlarda önemli bir rol oynaması bekleniyor. Para piyasalarında, istihdamdaki düşüşü işaret eden verilerin etkisiyle güçlenen Fed'in faiz indirim beklentileri, güçlü büyüme verilerinin ardından zayıfladı. Ekim ayında 25 baz puanlık bir faiz indirimi olasılığı yüzde 89 olarak fiyatlanırken, aralık toplantısı için bu ihtimal yüzde 63'e geriledi.
FED BAŞKANI POWELL'DAN ENFLASYON AÇIKLAMASI
Fed Başkanı Jerome Powell, geçen hafta yaptığı konuşmada, tarife kaynaklı enflasyon etkilerinin geçici olacağını ve muhtemelen birkaç çeyreğe yayılacağını belirtti. Powell, "Fiyat seviyesindeki bu tek seferlik artış muhtemelen birkaç çeyreğe yayılacak ve bu dönemde biraz daha yüksek bir enflasyon olarak kendini gösterecektir" ifadelerini kullandı. Fiyatlardaki bu geçici artışın kalıcı bir enflasyon sorununa dönüşmemesi için gerekli adımların atılacağını vurgulayan Powell, mevcut para politikasının, olası ekonomik gelişmelere yanıt vermek için iyi bir konumda olduklarını gösterdiğini sözlerine ekledi. Geçen hafta Fed yetkililerinden gelen açıklamalar da piyasaların yönünü belirlemede etkili oldu. Bazı üyeler iş gücü piyasasını korumak adına daha agresif faiz indirimleri gerektiğini savunurken, diğerleri ise özellikle enflasyon konusunda temkinli olunması gerektiğini dile getirdi.
PİYASA GELİŞMELERİ VE GELECEK HAFTA TAKVİMİ
New York borsası geçen hafta satıcılı bir seyir izlerken, S&P 500 yüzde 0,31, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,15 değer kaybetti. ABD tahvil piyasalarında ise 10 yıllık tahvil faizi haftayı 6 baz puan yükselişle yüzde 4,19 seviyesinde tamamladı. Emtia tarafında altının ons fiyatı 3 bin 791,10 dolara çıkarak zirve yaptı ve haftayı yüzde 2 artışla 3 bin 760 dolarda kapattı. Gümüşün ons fiyatı yüzde 6,9 yükselişle 46,1 dolara, Brent petrolün varili ise yüzde 3,9 primle 68,7 dolara ulaştı. Dolar endeksi geçen hafta yüzde 0,5 yükselişle 98,2 seviyesinden kapandı. Önümüzdeki hafta ABD'de konut satışları, tüketici güven endeksi, ADP özel sektör istihdamı, imalat sanayi PMI, dayanıklı mal siparişleri, fabrika siparişleri ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları gibi önemli veriler açıklanacak. Cuma günü ise tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve hizmet sektörü PMI verileri yatırımcıların odağında olacak. Avrupa borsaları geçen hafta genel olarak pozitif bir seyir izlerken, bölgedeki jeopolitik gerilimler yakından takip edildi. Gelecek hafta Avro Bölgesi ve Almanya'dan gelecek enflasyon verileri piyasaların yönünü belirleyecek. Rusya'nın hava sahası ihlalleri ve ABD Başkanı Trump'ın Avrupa ülkelerinin Rusya'dan petrol ve doğal gaz almaması yönündeki çağrıları piyasalarda etkili oldu. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın 2027 yılına kadar Rus fosil yakıtları kullanımını sonlandıracağını ve yeni yaptırımlarla Rusya'ya baskıyı artıracaklarını belirtti. Bu gelişmelerin ardından bölgede savunma sanayi hisseleri öncülüğünde bir yükseliş yaşandı. Makroekonomik veri tarafında, Avro Bölgesi imalat sanayi PMI eylülde 49,5'e gerileyerek son 3 ayın en düşük seviyesine indi. Geçen hafta İngiltere, İtalya, Almanya ve Fransa borsaları yükselişle kapandı. Gelecek hafta Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi, işsizlik oranı, enflasyon ve PMI verileri takip edilecek. Asya borsalarında geçen hafta karışık bir seyir gözlenirken, gözler gelecek haftanın ekonomik ve politik takvimine çevrildi. Japonya'da iktidardaki Liberal Demokrat Parti, 4 Ekim'de yeni liderini seçecek. ABD yönetiminin 'H-1B' çalışma vizelerine getirdiği 100 bin dolarlık başvuru ücreti, Güney Kore yatırımları üzerinde endişelere neden oldu. Çin'de ise Alibaba'nın yapay zeka modeli 'Qwen3'nü piyasaya sürmesi şirketin hisselerinde yükselişe yol açtı. Japonya'da Tokyo TÜFE, eylülde beklentilerin altında yüzde 2,5 arttı. Haftalık bazda Hong Kong ve Güney Kore borsaları düşerken, Japonya ve Çin borsaları yükselişle kapandı. Gelecek hafta Japonya ve Çin'de sanayi üretimi, PMI ve tüketici güven endeksi verileri açıklanacak. Hong Kong ve Çin'de resmi tatiller nedeniyle işlemler gerçekleşmeyecek. Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir izlenirken, BIST 100 endeksi yüzde 1,27 azalışla 11.151,20 puandan kapandı. Gelecek hafta gözler, eylül ayına ilişkin enflasyon verilerinde olacak. Geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray'da bir araya geldi. Görüşmede savunma sanayisinden ticarete kadar birçok konu ele alındı. Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 41,5750'den tamamladı. Gelecek hafta yurt içinde işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, para ve banka istatistikleri ve enflasyon verileri takip edilecek.
