Ağaçlar sağlığımızı koruyor: Louisville projesi sonuçları açıklandı

Ağaçlar, insan sağlığı üzerinde hem fiziksel hem de ruhsal olarak olumlu etkiler yaratan önemli doğal unsurlardır. Fotosentez yoluyla havayı temizleyerek karbondioksiti emip oksijen üreten ağaçlar, soluduğumuz havadaki zararlı partikülleri ve gazları da filtreleme özelliğine sahiptir. Özellikle büyük şehirlerdeki yeşil alanların astım ve solunum yolu hastalıklarının azalmasına bilimsel olarak katkı sağladığı kanıtlanmıştır.

Bu etkileri bilimsel olarak incelemek amacıyla 2017 yılında ABD'nin Kentucky eyaletinde Green Heart Louisville Projesi başlatıldı. Louisville Üniversitesi Christina Lee Brown Çevre Enstitüsü tarafından yürütülen projede, mahalle yeşillendirmesi ile insan sağlığı arasındaki bağlantı detaylı bir şekilde incelendi. Proje, bir 'yeşillendirme müdahalesinin' insan sağlığını nasıl iyileştirebileceğini ölçen ilk kapsamlı çalışma olma özelliğini taşıdı. Projenin baş araştırmacısı Dr. Aruni Bhatnagar öncülüğünde, Washington Üniversitesi, Hyphae Tasarım Laboratuvarı, Cornell Üniversitesi ve ABD Orman Hizmetleri gibi çeşitli kurum ve akademisyenlerin katılımıyla geniş bir ekip oluşturuldu. Projenin temel amacı, doğa ile insan sağlığı arasındaki bağlantıyı somut verilerle ortaya koymaktı.

Green Heart Louisville Projesi kapsamında, Güney Louisville mahallelerinde 745 mahalle sakininin sağlık verileri, ağaç örtüsü ölçümleri ve hava kirliliği seviyeleri kayıt altına alındı. Ardından, bu mahallelere binlerce ağaç ve çalı dikildi. The Nature Conservancy ve Louisville Grows gibi kuruluşların desteğiyle, özel mülklere 4,5 metreye kadar boylarda binlerce orta boy ağaç dikilerek adeta 'canlı bir duvar' oluşturuldu. Bu dikimlerin ardından mahalle sakinleri üzerinde artan yeşilliğin fiziksel, ruhsal sağlıkları ve sosyal bağları üzerindeki etkileri yıllık kontrollerle değerlendirildi. 2024 yılında açıklanan proje sonuçlarına göre, ağaçlandırma yapılan mahallelerde yaşayan insanların kardiyovasküler sağlık, diyabet ve bazı kanserlerle ilişkili kan iltihabı belirteçlerinin daha düşük seviyelerde olduğu tespit edildi. Bu bulgu, bir mahalleye ağaç dikmenin kalp hastalığı riskini düşürebileceği anlamına geliyordu. Proje, bir mahallede ağaç ve çalıların artırılmasının insan sağlığını iyileştirebileceğini gösteren ilk çalışma olarak kayıtlara geçti. Bu araştırma, şehirlerde daha sağlıklı topluluklar yaratma çabalarına rehberlik edecek niteliktedir. Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Recep Akdur, ağaçların salgıladığı fitonsitler ve terpenlerin iltihap düzeyini düşürerek bağışıklık sistemini güçlendirdiğini belirtti. Ayrıca, daha fazla ağaç bulunan yerlerde yaşayan insanların psikolojik iyi oluş hallerinin yüksek, stres düzeylerinin ise düşük olmasının da hastalıklara karşı direnci artırabileceğini ifade etti. Prof. Dr. Akdur, Dünya Sağlık Örgütü'nün kişi başına en az 9 metrekare yeşil alan önerdiğini hatırlatarak, Türkiye'de kişi başına düşen yeşil alan miktarının az olduğu şehirleri sıraladı ve bu tür projelerin öncelikle bu şehirlerde uygulanması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, insanların sağlığını koruyabilmeleri için haftada en az 120 dakikalarını yeşil alanlarda geçirmeleri tavsiyesinde bulundu.