BBC Türkçe’nin aktardığına göre, bildiri iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölümde Türkiye ve Yunanistan'ın ilişkilere bakış açıları ve iyi komşuluk ilişkisinin kurulması için gerekli iradeye sahip oldukları teyit ediliyor.

Bölgenin refahı ve dinamizmini önemli ölçüde artırma potansiyeli olan iki ülkenin dostluk ve güven ortamında her iki ülke toplumu için çalışmaya devam edeceğinin belirtildiği bildiride; her türlü anlaşmazlığı dostane ilişkiler, karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama anlayışı ve barışçıl yollarla uluslararası hukuka uygun çözme kararlılığı vurgulanıyor.

İkinci bölümde tarafların üzerinde uzlaşıya vardıkları unsurlar belirtiliyor.

Yapıcı ve anlamlı siyasi görüş alışverişini devam ettirme ve bu kapsamda Ege sorunlarının çözümü için oluşturulan istikşafi ve istişari görüşmelerin devamını kabul eden Erdoğan ve Miçotakis, Ortak Eylem Planı kapsamında başta ticaret, ekonomi, turizm, ulaştırma ve enerji gibi alanlarda pozitif gündemi sürdürmeyi kararlaştırdı. İki lider, 5 milyar dolar olan ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılmasını hedefliyor.

Türkiye ve Yunanistan, Doğu Akdeniz ve Ege’de geçmiş dönemlerde yaşanan askeri ve siyasi gerilimlerin bir daha yaşanmaması için alınacak önlemler konusunda uzlaştı.

“Yersiz gerginlik kaynaklarının ve bunlara ilişkin risklerin ortadan kaldırılmasına katkıda bulunacak, askeri alandaki tedbirleri de içeren Güven Artırıcı Önlemler” alınmasına karar veren Erdoğan ve Miçotakis, bildirgenin içeriğini ve ruhunu zayıflatıp itibarsızlaştıracak eylem ve girişimlerden uzak durmayı da kabul etti.

Liderler aynı şekilde, “bölgelerinde barış ve istikrarın muhafazasını tehlikeye atacak her türlü beyan, girişim veya eylemden sarfınazar etmeyi taahhüt ederler” ifadesinde de uzlaştı.

Bildirgede yer alan son uzlaşı ise “Taraflar, aralarında ortaya çıkan herhangi bir anlaşmazlığı, doğrudan istişare yoluyla veya Birleşmiş Milletler Şartı’nda öngörülen, ortaklaşa belirlenecek diğer yollarla dostane biçimde çözmek için gayret göstereceklerdir” şeklinde metne yansıdı.

Bildirinin özellikle gerginliklerin önlenmesine ve sorunların barışçıl yollarla çözümüne ilişkin kararları dikkat çekti. Türkiye ve Yunanistan, 1996’da Kardak bunalımı ve 2019-2020 Doğu Akdeniz bunalımında askeri olarak karşı karşıya gelmişlerdi.

Ege ve Akdeniz’de kıta sahanlığı, karasularının genişliği, hava sahasının belirlenmesi, aidiyeti belirsiz adacıklar sorunu, 12 adaların silahlandırılması gibi tarafların gündeme getirdiği birçok sorun var.

Türkiye ve Yunanistan savunma bakanlıkları geçen aylarda yaptıkları görüşmeler sonunda tarafların envanterinde yer alan 29 güven artırıcı önlemin yaşama geçirilmesi konusunda uzlaşıya varmışlardı.

Atina Bildirgesi, sorunların nasıl çözülmesi gerektiğine ilişkin ilkesel uzlaşıyı ortaya koymasına karşın, bu çabanın nasıl ve hangi parametreler üzerine inşa edileceğini ayrıntılandırmıyor.

Miçotakis, Doğu Akdeniz ve Ege sorunlarını basın toplantısında gündeme getirdiğinde, “Uygun zaman geldiğinde kıta sahanlığı sorunlarını da konuşmaya hazır olacağız. Uluslararası deniz hukuku, bu sorunların çözümünde önemli rol oynar mesajını verdi.

Erdoğan ise Türkiye ve Yunanistan’ın çözemeyeceği sorun olmadığını kaydederken, ikili sorunları çözerek dünyaya örnek olabileceklerini söyledi.

Tarafların, bu mesajlarla, zor sorunların çözümünü zamana bırakmayı ve bu süreçte güven ilişkisini güçlendirmeyi tercih ettikleri değerlendirmeleri öne çıktı.

Erdoğan ve Miçotakis’in basın toplantılarında farklılıklarını gizlemedikleri iki önemli konu ise Kıbrıs sorunu ve azınlıklar meselesi oldu.

Miçotakis, Kıbrıs sorununun çözümünde BM Güvenlik Konseyi kararlarının temel alınması gerektiğine işaret etti; iki taraflı, iki kesimli federasyon modeline atıf yaptı. Bu model, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ufak değişikliklerle varlığını sürdürmesini içeriyor.

Bayram tatilinde ulaşımın ücretsiz olacağı yerler! Bayram tatilinde ulaşımın ücretsiz olacağı yerler!

Erdoğan ise Kıbrıs sorununun adanın gerçeklerine uygun şekilde ve iki devletli çözümü esas alarak çözülmesi gerektiğini söyledi. Buna göre Ankara, Kıbrıslı Rumların ve Kıbrıslı Türklerin eşit ve egemen temsil edilecekleri iki ayrı devletin kurulmasını istiyor. Taraflar arasındaki görüş ayrılığı en sonuncusu 2017’de İsviçre'nin Crans Montana kentinde yapılan barış görüşmelerinin yeniden başlamasına engel oluşturmuştu.

Erdoğan ve Miçotakis, azınlıklar konusunda da farklı pozisyonlarını dile getirdi. Her iki lider de kendi topraklarında yaşayan azınlıkların iki ülke arasında köprü oluşturduğunu kabul etse de, azınlıkların hukuki tanımları ve hakları konusunda aynı görüşte değil. Erdoğan, Batı Trakya’da yaşayan azınlığın "Türk" olarak tanımlanması ve uluslararası hukuktan doğan haklarını kullanmaları gerektiğini söyledi.

Miçotakis ise Batı Trakya’daki azınlığın Lozan Antlaşması’nda "Müslüman azınlık" olarak belirtildiğini, Yunanistan'ın da vatandaşlarına buna göre davrandığını vurguladı.

Türkiye, Yunan hükümetlerinin “Türk” adını kullanan dernek ve kurumları kapatmasını azınlık mensuplarının kendi dini temsilcilerini seçmesine izin verilmemesini eleştiriyor.

Yunanistan ise Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesine ve 1971’den bu yana kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu’nun açılmamasına tepki gösteriyor.