Türkiye Ermenistan sınırını açarsa ne olacak, açmazsa ne olacak

Papa FransiskinTürkiyeyə ziyareti çerçevesinde Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasını arzulaması isteğini dile getirmesi yeniden bu konuyu gündeme getirdi. Zaman zaman bu konu çözülmekdedir. Onu da belirtelim ki, Türkiye'nin Azerbaycan'daki eski Büyükelçisi Ünal Çeviközün Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılmasının gerekliliği konusunda makalesi, 22-23 Kasım Ankara Üniversitesi'nde Hrant Dink Vakfı'nın organizasyonu ile "Mühürlü Kapı: Türkiye-Ermenistan sınırının geleceği" konulu uluslararası konferansın düzenlenmesi de Azerbaycan'da bazı güçler arasında böyle bir fikir formalaşdırıp , cereyan eden olaylar sınırların açılabilir bileceyinden haber verir. Türkiye ise bu konuda Azerbaycan'ın çıkarlarını öne sürer. O da muhakkaktır ki, dünya güçleri Türkiye-Ermenistan sınırlarının açılması yönünde çalışırlar ve taraflar arasında böyle bir görüş oluşturmaya çalışılıyor ki, bu mutlaktır.

Malumdur ki, Türkiye'nin temel amaçlarından biri sözde "Ermeni soykırımı" nın yüzyılı arifesinde herhangi kararların alınmasına engel olmaktan ibarettir. Batı ise düşünüyor ki, Türkiye'nin Ermenistan'la ilişkilerinin iyileşmesi resmi Erivan'ın Rusya'nın elinden alabilir. Ama Türkiye'nin Ermenistan'ın çıkarlarına atabileceği herhangi adımı Ermeni xisletini değiştirmeyecektir. İşgalci Ermenistan yine de Türkiye'ye karşı toprak iddiasında ve sözde soykırımın tanınması isteğinde kalacak. Ermenistan Bağımsızlık Bildirgesi'nin 11. maddesinde açıkça yazılır: "Ermenistan Osmanlı Türkiyesi ve Batı Ermenistan'da 1915 soykırımının uluslararası arenada tanınması için yapılan tüm girişimleri destekleyecek".

Yani Türkiye Ermenistan sınırını açarsa bile hiçbir şey değişmeyecek. Sınırın kapalı kalması da Güney Kafkasya Dağlık Karabağ'la ilgili durumu değişmedi. Umuyorduk ki, Türkiye bununla Ermenistan'ı düz yola döndərə bilecekti. Ama durum değişmedi. Türkiye ve Azerbaycan'dan başka Ermenistan neredeyse tüm dünya ile ekonomik ilişkilerde. Yakın komşuları olan İran, Rusya, Gürcistan bir eli Ermenistan'ın üzerindedir. Diğer yandan ise Batıdaki güçlü Ermeni lobisinin parayı, bir yandan ABD'nin bölücü Karabağ rejimine her yıl ayırdığı ödenek. Halen Batı ülkeleri, Rusya şirketlerinin Dağlık Karabağ'a yatırdığı yatırımları demiyoruz. Işgalci Ermenistan'a yaptırımlar sadece Türkiye'den değil, tüm dünya ülkelerinden uygulanmalıdır. Özellikle de Minsk Grubu üyelerinden. Nitekim, Ukrayna olaylarında tüm Batı Rusya'ya yaptırımlar uygulamaya başladı ...

Ama sınırların açılmasının Ermenistan'a hiçbir fayda getirmeyeceği de açıktır. Ermenistan bugün bağımsızlığını kaybetmiş, Rusya'nın himayesindedir, bir quberniyasına dönüşmüştür. Ekonomisi, askeri gücü, siyaseti böyle Kremlin elinde olduğu bir zamanda Türkiye'nin onunla sınırı açması Sarkisyan hakimiyetine ne verebilir ki? Sınırların kapatılmasını rağmen Türkiye-Ermenistan ekonomik ilişkiler özel şirketler tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkiye'nin BEKO, UNIT, "Türkel Fair Organization", "Demirci" Makina Sanayi Limited, "Nurol Makina ve Sanayi" gibi şirketler Ermenistan ve Ermenilerle açıkça işbirliyinde olmuşlar. Örneğin, "Demirci" Makina Sanayi Limited şirketi Hankendi hava limanını çeşitli donanımlarla teçhiz edip ...

Türkiye'de "Türk-Ermeni İş Konseyi" faaliyet gösteriyor. Bu konsey 1997 yılında eski cumhurbaşkanları Süleyman Demirel Levon-Ter Petrosyan'ın Karadeniz Ekonomik işbirliği çerçevesinde elde ettikleri anlaşma ile kuruldu. Konsey'in Türkiye tarafından Eşbaşkanı Ermeni asıllı Türk vatandaşı Kaan Soyak, Ermenistan tarafından ise Arsen Yegizaryan olup. Türkiye'de tarihsel meskunlaşan, bugün "Türk" lesen Ermeniler kolaylıkla Ermenistan'la ekonomik əlaqələrdədirlər. Yani bu əlaqələ zaten mevcutsa sınırların açılması hangi tehlikeyi yaratabilir ki? Türkiye Ermenistan sınırı açsa bile işgalci devlet hiçbir zaman ayakta duramayacak. Bugün Ermenistan tam felç olmuş durumdadır. Yurtdışındaki Ermeni diaspora örgütleri ise birkaç yıldır Sarkisyan hakimiyetine bağış vermiyor, çünkü verilen yardımlar Başkan ve çevresi tarafından benimsenip. Sınırlar açılırsa böyle resmi Ankara hiçbir zaman Ermenistan'a karşı samimi olmayacak. Çünkü, SSCB dağıldıktan sonra Türkiye Ermenistan müstəqillyini tanısa da onunla yoğun temasta olmayıp.

Sebep de sözde Ermeni soykırımı meselesi olup. Sınırların açılmaması Rusya'nın da ilgisinde değildir. Rusya Kafkasya ülkelerinde ekonomik egemenliğini korumak niyetinde. Rusya iyi anlıyor ki, sınırların açılacağı takdirde Ermenistan sadece onun için Rusya'nın iflah olmadığını anlayacak, yüzünü Türkiye'ye tutacak. Bugün siyasi olayların farklı yönlere cerayan etmesi bu konuda net fikir söylemeye izin vermez. Ama her durumda Türkiye'nin Ermenistan'la sınırlarını bağlı bulundurması Dağlık Karabağ sorununun çözümüne olumlu etki göstermeyip. İş ondadır ki. Sınırların açılacağı takdirde de Ermenistan işgal politikasından kovalayacak. Ne işgal ettiği Azerbaycan topraklarından geri çekilecek, ne sözde Ermeni soykırımı konusundan, ne de Türkiye'ye karşı arazi isteğinden vaz geçecek ...
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Türkiyə Ermənistanla sərhədini açsa nə olacaq, açmasa nə olacaq

Roma Papası FransiskinTürkiyəyə səfəri çərçivəsində Türkiyə-Ermənistan sərhədinin açılmasını arzulaması istəyini dilə gətirməsi yenidən bu mövzunu gündəmə gətirdi. Zaman-zaman bu mövzu çözülməkdədir. Onu da bildirim ki, Türkiyənin Azərbaycandakı sabiq səfiri Ünal Çeviközün Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılmasının zəruriliyi barədə məqaləsi, 22-23 noyabr Ankara Universitetində Hrant Dink Vəqfinin təşkilatçılığı ilə “Möhürlü Qapı: Türkiyə-Ermənistan sərhədinin gələcəyi” mövzusunda beynəlxalq konfransın keçirilməsi də Azərbaycanda bəzi qüvvələr arasında belə bir fikir formalaşdırıb ki, cərəyan edən hadisələr sərhədlərin açıla biləcəyindən xəbər verir. Türkiyə isə bu məsələdə Azərbaycanın maraqlarını önə çəkir. O da şübhəsizdir ki, dünya gücləri Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılması istiqamətində çalışırlar və tərəflər arasında belə bir rəy formalaşdırmağa çalışılır ki, bu mütləqdir.

Məlumdur ki, Türkiyənin əsas məqsədlərindən biri qondarma “erməni soyqırımı”nın yüzilliyi ərəfəsində hər hansı qərarların qəbul edilməsinə mane olmaqdan ibarətdir. Qərb isə düşünür ki, Türkiyənin Ermənistanla münasibətlərinin yaxşılaşması rəsmi İrəvanı Rusiyanın əlindən ala bilər. Amma Türkiyənin Ermənistanın maraqlarına ata biləcəyi hər hansı addımı erməni xislətini dəyişdirməyəcək. İşğalçı Ermənistan yenə də Türkiyəyə qarşı torpaq iddiasında və qondarma soyqırımın tanınması istəyində qalacaq. Ermənistan Müstəqillik Bəyannaməsinin 11-ci maddəsində açıq şəkildə yazılır: “Ermənistan Osmanlı Türkiyəsi və Qərbi Ermənistanda 1915-ci il soyqırımının beynəlxalq arenada tanınması üçün edilən bütün cəhdləri dəstəkləyəcək”.

Yəni Türkiyə Ermənistanla sərhədini açsa belə heç nə dəyişməyəcək. Sərhədlərin bağlı qalması da Cənubi Qafqazda Dağlıq Qarabağla bağlı vəziyyəti dəyişməyib. Güman edirdik ki, Türkiyə bununla Ermənistanı düz yola döndərə biləcəkdi. Amma vəziyyət dəyişməyib. Türkiyə və Azərbaycandan savayı Ermənistan demək olar ki, bütün dünya ilə iqtisadi münasibətlərdədir. Yaxın qonşuları olan İran, Rusiya, Gürcüstanın bir əli Ermənistanın üzərindədir. Digər tərəfdən isə Qərbdəki güclü erməni lobbisinin pulu, bir yandan isə ABŞ-ın separatçı Qarabağ rejiminə hər il ayırdığı vəsait. Hələ Qərb ölkələri, Rusiya şirkətlərinin Dağlıq Qarabağa yatırdığı investisiyaları demirik. İşğalçı Ermənistana sanksiyalar təkcə Türkiyədən deyil, bütün dünya ölkələrindən tətbiq olunmalıdır. Xüsusən də Minsk Qrupu üzvlərindən. Necə ki, Ukrayna hadisələrində bütün Qərb Rusiyaya sanksiyalar tətbiq etməyə başladı...

Amma sərhədlərin açılmasının Ermənistana heç bir xeyir gətirməyəcəyi də aydındır. Ermənistan bu gün müstəqilliyini itirib, Rusiyanın inhisarındadır, bir quberniyasına çevrilib. İqtisadiyyatı, hərbi gücü, siyasəti belə Kremlin əlində olduğu bir zamanda Türkiyənin onunla sərhədi açması Sarkisyan hakimiyyətinə nə verə bilər ki? Sərhədlərin bağlanmasına baxmayaraq Türkiyə-Ermənistan iqtisadi münasibətlər özəl şirkətlər tərəfindən həyata keçirilir. Türkiyənin BEKO, UNIT, "Türkel Fair Organization", "Dəmirçi" Makina Sənaye Limited, "Nurol Makina və Sənaye" kimi şirkətlər Ermənistan və ermənilərlə açıqca işbirliyində olublar. Məsələn, "Dəmirçi" Makina Sənaye Limited şirkəti Xankəndi hava limanını müxtəlif avadanlıqlarla təchiz edib…

Türkiyədə "Türk-Erməni İş Şurası" fəaliyyət göstərir. Bu şura 1997-ci ildə sabiq prezidentlər Süleyman Dəmirəl Levon-Ter Petrosyanın Qara Dəniz İqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsində əldə etdikləri razılaşma ilə qurulub. Şuranın Türkiyə tərəfindən həmsədri erməni əslli Türk vətəndaşı Kaan Soyak, Ermənistan tərəfindən isə Arsen Yegizaryan olub. Türkiyədə tarixən məskunlaşan, bu gün “türk”ləşən ermənilər asanlıqla Ermənistanla iqtisadi əlaqələrdədirlər. Yəni bu əlaqələ onsuz da mövcuddursa sərhədlərin açılması hansı təhlükəni yarada bilər ki? Türkiyə Ermənistanla sərhədi açsa belə işğalçı dövlət heç zaman ayaqüstə dayana bilməyəcək. Bu gün Ermənistan tam iflic olmuş vəziyyətdədir. Xaricdəki erməni diaspor təşkilatları isə neçə ildir Sarkisyan hakimiyyətinə ianə vermir, çünki verilən yardımlar prezident və ətrafı tərəfindən mənimsənilib. Sərhədlər açılsa belə rəsmi Ankara heç bir zaman Ermənistana qarşı səmimi olmayacaq. Çünki, SSRİ dağılandan sonra Türkiyə Ermənistanın müstəqillyini tanısa da onunla sıx təmasda olmayıb.

Səbəb də qondarma erməni soyqırımı məsələsi olub. Sərhədlərin açılmaması Rusiyanın da marağında deyil. Rusiya Qafqaz ölkələrində iqtisadi hegemonluğunu saxlamaq niyyətindədir. Rusiya yaxşı dərk edir ki, sərhədlərin açılacağı təqdirdə Ermənistan təkcə onun üçün Rusiyanın nicat olmadığını anlayacaq, üzünü Türkiyəyə tutacaq. Bu gün siyasi hadisələrin müxtəlif istiqamətlərdə cərayan etməsi bu məsələ ilə bağlı dəqiq fikir söyləməyə imkan vermir. Amma bütün hallarda Türkiyənin Ermənistanla sərhədlərini bağlı saxlaması Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə müsbət təsir göstərməyib. İş ondadır ki. Sərhədlərin açılacağı təqdirdə də Ermənistan işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyəcək. Nə işğal etdiyi Azərbaycan torpaqlarından geri çəkiləcək, nə qondarma erməni soyqırımı məsələsindən, nə də Türkiyəyə qarşı ərazi istəyindən vaz keçəcək...
YORUM EKLE