Türkiye Ekonomisi Cari Fazla Veriyor(muş)!

 Ekonomi Profesöründen sokaktaki sade vatandaşa kadar herkesin ağzından düşmeyen “Cari Açık” bir ülkenin ürettiği malların ihracı sonucu getirdiği gelirin ülkenin yurt dışından elde ettiği mal ve hizmetlerden az olması durumudur.(1)www.bilgiustam.com
 
Bunun tam tersi durum ise iktisat biliminde  “Cari Fazla” kavramı ile izah edilmektedir.
 
Peki! yazımızın başlığını da teşkil eden bu tartışma nerden çıktı diye düşünebilirisiniz!
 
Şöyle ki; Türkiye’de uzun zamandır kronik bir halde devam eden “Cari Açık” TCMB tarafından açıklanan verilere göre Ağustos /2015 döneminde 165 Milyon ABD Doları açık vermiştir.Daha sonra bu rakam revize edilerek 27 milyon dolar cari fazla olarak revize edilmiştir ve bu rakamlarla cari açık Ekim/2009 döneminden bu yana en düşük seviyededir. Eylül/2015 döneminde ise cari fazla 95 Milyon dolardır. Bunun sonucunda on iki aylık cari işlemler açığı 40.569 Milyon ABD Dolarına ulaşmıştır.
 
Bir ekonominin “Cari Fazla” vermesi için başkaca temel ekonomik göstergelerin de dikkate alınması gerekir. Ayrıca bu durumun bir ve/veya birkaç bir döneme ilişkin değil sürdürülebilir olması hususu da tartışmasızdır!
 
Yazımızda “Cari Açık/Cari Fazla” konusu teorik olarak ele alınmayacaktır. Ancak yukarıda belirttiğimiz üzere Eylül /2015 döneminde  95 Milyon ABD Doları olan “Cari Fazla” ‘nın kamuoyuna sunulan boyutun gerçek nedenleri ortaya konulmaya çalışılacaktır.
 
Bir ekonominin cari fazla verebilmesi için öncelikle mal ve hizmet ihracatının artması gerekmektedir. Bu artışın beraberinde döviz rezervlerinde de bir artışı getirmesi zaruridir. Diğer yandan cari işlemler dengesinin diğer ayağı olan mal/hizmet ithalatlın azalması ve yerini ülke içinde oluşturulan katma değere dönüşmesi icap etmektedir.
 
Bir üst paragrafta saydığımız ekonomik güzelliklerin sonucunda da Türkiye’nin büyüme hızının da artması en önemli güzellik olacaktır.
 
Şimdi 2009 yılından bu yana ilk defa “Cari Fazla” verdiği Eylül/2015 döneminde diğer temel göstergelerin fotoğrafını çekelim!
 
Eylül/2015 döneminde ihracatımız bir önceki yılın aynı dönemine göre ABD Doları bazında % 19,8 azalmıştır. Bu azalış oranı Ocak-Eylül/2015 döneminde ise %9,96’dır.
 
İthalatımız ise Eylül/2015 döneminde %25,2 azalmıştır. (4) http://www.tuik.gov.tr
 
Cari fazlanın oluşması halinde TCMB döviz rezervleri de artmış olmalıdır. Ancak Eylül/2015 döneminde döviz rezervlerine bakıldığında 23 Eylül 2015 tarihinde brüt döviz rezervleri 99,599, 2 Ekim 2015 tarihi itibariyle 99,970 Milyar ABD Dolarıdır. TCMB brüt döviz rezervleri Eylül ayında 100 Milyar doların altında seyretmiştir. (4)  http://www.tuik.gov.tr
 
Diğer temel göstergelerden biri olan büyüme hızı ise ortalama %3 civarındadır!
 
Çok daha fazla rakamlara ve istatistik bilgilere boğulmadan, Cari Ödemeler Dengesinin Ağustos ayında başlayan ve Eylül ayında devam eden “Cari Fazla” vermesinin ihracat artışı, ülke içi mal ve hizmet üretiminde katma değer artışından kaynaklanmadığı her türlü mülahazadan uzak olarak görülmektedir. İhracat azalmış, buna bağlı olarak da üretim girdileri ithalatı da azalmıştır.
 
Eylül/2015 döneminde  “Cari Fazla” verilmesindeki en büyük etken ödemeler dengesinin “kaynağı belirsiz giriş ” olarak nitelendirilen “net hata noksan” kalemidir.Bu kalem Eylül ayında 1.98 Milyar ABD Doları artmıştır.Bu artışla yılın ilk dokuz ayında “kaynağı belirsiz girişler” ‘in toplamı geçen yılın aynı dönemindeki 8.87 milyar dolarlık girişin %52 gibi yüksek oranda üzerine çıkarak 13.44 milyar dolara ulaşmıştır.  (5) http://www.milliyet.com.tr
                                    
Bakış açımız ülke adına olan olumlu şeylere halk tabiri ile “Kulp Takmak” değildir! Ancak her şey de olduğu gibi ekonomide de doğruların bilinmesidir.
 
“Taşıma Su İle Değirmen Dönmez” (TÜRK ATASÖZÜ)
 
YORUM EKLE