Saakaşvili'nin Odessa Valisi Olarak Atanması Hakkında…

Geçen Mayıs ayının sonunda Gürcistan eski devlet başkanı Mihail Saakaşvili’nin Odessa Valisi olarak atanması dünyayı şaşırtmış ve Ukrayna içinde büyük tartışmalar yaratmıştır. Ukrayna Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı İgor Şevçenko, Facebook hesabından yaptığı açıklamada, "Bir başta meritokrat (yetenekli politikacı) daha Ukrayna'da yönetim kadrosuna atandı. Mihail Saakaşvili, Odessa valisi oldu" diye yazarak olumlu karşılaşırken, Ukrayna Radikal Parti lideri Oleg Lyaşko ise Odessa valiliğine Saakaşvili'nin atanmasını, Ukrayna milletinin aşağılanması olarak değerlendirerek sert tepki göstermiştir.

Şimdi bu atanmanın Ukrayna için anlamının ne olduğuna bakalım. Saakaşvili’nin vali olarak atandığı Odessa, şu an Rusya’nın işgalinde olan Kırım’a oldukça yakındır ve nüfusun önemli kısmını Ruslar ve Ruslaşmış Ukraynalılar oluşturmaktadır. Dil konusunda da Rusça Ukrayna dilinden daha hâkimdir ve Rusya’ya karşı sempati de nispeten yüksektir. Gerçekte de 2004 ve 2014 yıllarında düzenlenen cumhurbaşkanı seçimlerinde Batı Ukrayna’dakiler çoğunlukla Batı yanlı tarafını desteklerken Doğu ve Güney Ukraynalılar genel olarak Rus yanlısı olarak bilinen Yanukoviç’i desteklemişlerdir. Bu yüzden Batı Ukrayna ve Doğu-Güney Ukrayna arasındaki gerginlik Ukrayna siyasal hayatı için her zaman önemli konu olmuş ve şu anki Batı yanlısı hükümet için en önemli gündem, Rusya’ya yakın Doğu-Güney Ukrayna’yı Rusya’dan uzaklaştırıp kendi tarafına çekmektir.

Saakaşvili’nin Odessa Valisi olarak atanması da bu bağlamda yapılmıştır. Saakaşvili 2004-2012 yılları arasında Gürcistan Cumhurbaşkanıyken Batı’ya yakın politikayı izlemiş ve Amerika ve AB gibi Batı ülkeleri Gürcistan’a büyük maddi destekleri veriyorlardı. O, iktidardayken geleneksel olarak eski Sovyet ülkelerinde yaygın olan yolsuzluk, rüşvet ve torpil gibi alışkanlıkları önemli derecede kaldırdı, ülkeye rekabet sistemi yeni sistemi yerleştirmeye çalıştı ve memurların maaşını yükseltmeye çalıştı. Saakaşvili’nin bu çalışmaları oldukça başarılı oldu.

Ukrayna hükümeti, Gürcistan’da eski Sovyet ülkeler genelinde bulunan kötü alışkanlıklarını önemli derecede ortadan kaldırıp ülkeye adalet getirmeye başaran ve ülkeyi önemli derecede geliştiren Saakaşvili’yi Odessa Valisi olarak atamakla Rusya’nın etkisinin güçlü olduğu Doğu-Güney Ukrayna’yı kendi etkisi altına getirip Kırım’ı da Rusya’dan geri almayı hedeflediği söylenebilir.

Fakat Bu durumu Rusya hoş karşılamayacak ve Rusya’nın her yöntemle girişimi engellemesi tahmin edilmektedir. Tarihte Rusya Ukrayna’yı, özellikle Güney ve Doğu Ukrayna’yı kendi arka bahçesi olarak tanımlamakta ve Batı ülkeleri gibi dış güçlerinin oraya girmelerine izin vermemektedir. Ayrıca Kırım’da Rusya’nın büyük askeri üssü olduğundan Kırım ve Güney Ukrayna Rusya’nın Kafkas-Balkan-Avrasya-Ortadoğu politikası için son derece önemli yerdir. Bu yüzden Rusya için Ukrayna, özellikle Doğu-Güney Ukrayna’yı kendi elinde tutmak hayati önemi taşımaktadır. Bu bağlamda Rusya, Saakaşvili’nin Odessa’daki girişimine ve Ukrayna’ya karşı her türlü engeller uygulayabilir ve Saakaşvili’nin girişimlerinin ilerlenmesinin zor olması beklenmektedir.

Ayrıca bu olayın Gürcistan siyasal hayatı üzerindeki etkileri de büyük olacağı tahmin edilmektedir. Saakaşvili’nin Ukrayna vatandaşlığına geçip Odessa valisi olarak atanması Gürcistan siyasal hayatındaki onun etkisini sıfıra kadar düşürdü ve Gürcistan’dakiler hayal kırıklığına uğramıştır.

Özellikle şu anki muhalif partinin durumu oldukça zorlaştı ve gelecek genel seçimde Saakaşvili’siz nasıl seçimi kazanmak muhalif için önemli konu olacaktır. Günümüzdeki Gürcistan’da Saakaşvili’yi sevmeyenler de çok olsa da Gürcüler onu bir “karizma” olarak değerlendirmektedirler. Çünkü o, eski Sovyet sistemine dayalı “geleneksel” sistemi tamamen kaldırıp sıfırdan yeni sistemi kurmaya çalışmış ve oldukça başarılı oldu. 2008 Gürcistan Krizi’nden sonra onun siyasal gücü önemli derecede düşüp 2012 yılında iktidardan düştükten sonra da Saakaşvili’nin Gürcistan siyaseti üzerindeki etkisi belli bir seviyede devam ediyordu.

Özellikle şu anki muhalif partinin hayatta devam edebilmesinde Saakaşvili’nin karizması oldukça önemli rol oynuyordu ve 2012 seçimde Saakaşvili’nin partisinin yaklaşık %45 kadar oy alabilmesi Gürcistan’da Saakaşvili’yi destekleyenlerin hala çok olduğunu göstermektedir. Saakaşvili yurtdışına gittikten sonra da özellikle muhalif parti üzerinde önemli derecede etkiye sahipti.

Fakat Ukrayna vatandaşlığına geçmesi münasebetiyle Saakaşvili Gürcistan’daki kendi etkisini kaybetmiş ve muhalif parti oldukça zor duruma düşmüştür. Çünkü “muhaliflerin sembolü” olan Saakaşvili artık yoktur ve muhalifler Saakaşvili’nin yerine geçen yeni lideri arayıp yeni bir strateji geliştirmeye mecbur kalmıştır. Böylece Saakaşvili’nin Odessa Valisi olarak atanması Gürcistan’ı da önemli derecede etkilemesi beklenmektedir.
Sonuç olarak, Ukrayna Doğu-Güney kısmını Rusya’dan uzaklaştırıp kendi tarafına çekmek için “Batı yanlısı, Gürcistan’ın karizması” olan Saakaşvili’yi vali olarak atadıysa bile ülkedeki reform zor ilerleyebilir ve bu olay, Gürcistan’ın siyasal hayatını da ciddi bir şekilde etkileyecektir. Özellikle muhalif parti “bir sembol olarak Saakaşvili” olmadan seçime hazırlamak zorunda kaldı ve muhalifler ciddi bir yol ayrımındadır.

YORUM EKLE