Paris görüşmesi fiyaskoyla sonuçlandı

Nihayet, 27 Ekim de Fransa Cumhurbaşkanı François Ollandın girişimi ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan arasında Karabağ sorununun çözümüne ilişkin görüşme gerçekleştirildi.

AGİT Minsk Grubu eşbaşkanları, ayrıca AGİT Başkanı Özel Temsilcisi de daha sonra görüşe katıldı.

Görüşmeden önce resmi Paris ve Minsk grubunun həmtəsisçiləri olan ülkelerin (ABD, Rusya ve Fransa) yetkilileri başkanları arasında herhangi bir anlaşmanın elde edilebilir bileceği ihtimalden konuşuyorlardı.

Fakat bu görüş de fiaskoya uğradı, önceki görüşmeler gibi. Fransa Cumhurbaşkanı taraflar arasında bölgede gerilimin etkili şekilde azaltılmasının gerektiğini kaydetti.

Ayrıca Ermenistan ve Azerbaycan cumhurbaşkanları Uluslararası Kızıl Haç Komitesi'nin himayesinde çatışan kayıp kişiler hakkında bilgi alışverişinde bulunmak kararına vardılar.

François Olland Ermenistan ve Azerbaycan cumhurbaşkanlarını Dağlık Karabağ sorununun uluslararası hukuk ilkelerine saygı ve Minsk Grubu eşbaşkanları tarafından belirlenmiş temel ilkeleri temelinde, görüşmeler yoluyla ve sürekli çözüm yönündeki çabalarını intensifləşdirməyə çağırdı. O, mevcut statükonun kabul edilemez olduğunu kaydetti.

Şunu da belirtelim ki, bu, "Ağustos savaşından" sonra Cumhurbaşkanlarının üçüncü görüşüdür. Buna kadarki iki görüş sorunun çözümünden çok gerilimin azaltılmasına yönelikti.

Bu arada, Azerbaycan ve Ermenistan Cumhurbaşkanları Paris'te son olarak 2006 yılında görüştüler. O zaman Paris yakınlarındaki Rambuyedə yapılan görüşme 4 saat sürdü. O zaman da taraflar bir anlaşmaya gelebilir koyamadık.

Olabilir ki, bu kez Elysee sarayının duvarları arkasında kamuoyuna bilinmeyen herhangi ciddi tartışmalar yapıldı.

Cumhurbaşkanlarının görüşmesinden önce bazı yabancı basın bu görüşmelerin hiçbir sonuç vermeyeceği kehanetini verdi.

Çek "Neviditelny pes" yayını yazıp ki, Paris görüşmesinde Dağlık Karabağ sorununun çözümünde ciddi bir ilerleme olmayacak.

Yayın sorunun 20 yıldan fazla uzamasının mimarı olarak Rusya'yı gösteriyor: "Bugün post-Sovyet coğrafyasında garip manzara ortaya çıktı. Azerbaycan'ın bir bölümünde Ermenistan tarafından sözde "Dağlık Karabağ" rejimi kuruldu. Gürcistan'ın bir kısmı Güney Osetya ve Abhazya, Moldova topraklarında Dnestryanı bölge oluşmuştur. Aynı senaryolar Ukrayna'da da uygulanır ve sonu görünmeyen hasara yol açıyor. Herkese malumdur ki, bu senaryolar Kremlin'de hazırlanıyor ve Batı zaman zaman bu sorunların çözümü için çaba gösterse de, ne kadar Kremlin'de oturan bürokratlar var, bu çatışma devam edecektir ".

Yayın yazıyor ki, eğer Kremlin emperyal çıkarları olmasaydı, dünya daha tehlikeli güçlere karşı mücadeleye köklənərdi: "Bugün" İslam devleti "tehlikesi var ve bu tehlike Rusya'dan da olmuyor. Aynı zamanda, Moskova'nın göz dikdiyi eski Sovyet mekânı da radikal dini tehlikeden sığortalanmayıb. Demek ki, Rusya'nın da dünya ile birlikte mücadele edeceği daha büyük tehlike var. Ama Moskova bölücülüğü desteklemekle kendini kötü durumda bırakıyor ".

Şunu da belirtelim ki, Cumhurbaşkanlarının Paris görüşmesi öncesinde 7 bölgenin iadesi konuşmayı bir daha gündeme geldi. Çünkü Azerbaycan Dışişleri Başkanı E.Məmmədyarov Paris'te "Büyük anlaşma" in imzalanacağını demişti. Anlaşılan, o, Karabağ çevresindeki 7 bölgenin geri dönüş meselesini hedeflemektedir. Bazı uzmanlar düşünüyorlar ki, Putin kendisi işgal altında olan yedi rayonumuzun iadesine ilginçtir. Çünkü bununla Rusya Azerbaycan'ı zorlayacak ki, bu meselenin tek çözüm unutsun. Böylece Kafkasya'da en büyük çatışma ocağı olan Dağlık Karabağ sorunu, yüzde çözüm edilmiş görünse de, Rusya için taraflara baskı aracı olarak da işlevini barındıracak.

Ancak bu ortamda Rusya tarafından Azerbaycan'a nəinki7 bölge, hiç işqal olunan bir köy bile iade edilemez. Minsk Qrupr eşbaşkan ülkelerin kendileri de iyi biliyorlar ki, Güney Kafkasya Rusya'nın tam kontrolü altındadır. Resmi Moskova'nın onayı olmadan bu bölgede dış güçlerin müdahalesi kabul edilemez. Batı bu məsələsə Rusya karşısında acizdir. Batı dünyası 2008 yılında Gürcistan'a ordu yürüten Onun Güney Osetya ve Abhazya bölgelerini işgal eden Rusya qarşısınds sustu. İkincisi de Ermenistan topyekün Rusya tarafından tam gözaltına alındı​​. İşqalçı devlet Rusya'nın "forpost" una, kuberniyasında dönüşmüştür. Azerbaycan Cumhurbaşkanı ile her görüşmesinde Sarkisyan Moskova tarafından təlimatlandırılır. Sarkisyan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in pozisyonunu, sözünü kendi dili ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı'na iletiyor.

Fransa'nın ABD Dışişleri Bakanı John Kerridən sonar Cumhurbaşkanları arasında görüşme organize etmesi ise hiç de Paris'in Dağlık Karabağ sorununun çözümünde ilginç olduğunu demeye olanak vermiyor.

Çünkü Cumhurbaşkanlarının Paris görüşmesi öncesinde Fransa'nın burqa Le Valans şehrinin belediye başkanı Marlen Muryenin Azerbaycan'ın işgal altındaki topraklarına yolculuk etmesi ve işgal altındaki Şuşa şehri ile burqa Le Valans arasında "dostluk hakkında bildiri" nin imzalanması da Fransa'nın niyetinden haber verir. Burqa Le Valans şehrinin merinin işgal ve tecavüz temelinde Ermenistan tarafından oluşturulan yasadışı ve sözde rejimle herhangi bir belge imzalaması Fransa'nın mevzuatına ve AGİT Minsk Grubu'nun eşbaşkanı olarak Fransa'nın arabuluculuk faaliyetine de aykırıdır. Fransa Cumhurbaşkanı François Ollandın girişimiyle Ermenistan ve Azerbaycan cumhurbaşkanlarının Paris'te görüşmesinin yapılması arifesinde burqa Le Valans şehrinin merinin bu gibi yasadışı fiili Ermenistan ve Ermeni diasporasının etkisi altında Fransa hükümetine karşı tahribattır.

Ayrıca Cumhurbaşkanlarının görüşmesi arifesinde Fransa'da sözde Ermeni soykırım 100 yıldönümü hazırlık önlemleri de görülüyor. Fransa hiçbir zamanda Karabağ sorununun çözümünde Azerbaycan'ın milli ilgisini koruyacak tutum etdirməyəcək. Prezidentlərin Paris görüşü sadece gözden perde asmak oldu. Bununla da Olland Fransa'da yaşayan ve güçlü mali dayanağı olan Ermeni diasporasına bir daha kendi sadakatini gösterdi. Çünkü gelecek yıl sözde Ermeni soykırımının 100. yıldönümü geliyor. Ve muhtemelen buluna da Sarkozy gibi bu sözde soykırımın inkarını öngören yasanın yeniden yürürlüğe binmesine çalışsın. Köle sorununun çözümü ve işgalci Ermenistan askeri birliklerinin Azerbaycan topraklarından koşulsuz çıkarılmasıyla ilgili 4 (822, 853, 874, 884) kararının olduğu bir durumda Minsk Grubu'nun həmsdər devletleri ne Ermenistan'ı işgalci bir devlet olarak tanıyor, ne s'ye bu belgelerin uygulanmasını resmi Erivan'dan talep ediyorlar .

Erivan'ın ise esas amacı odur ki, Cumhurbaşkanlarının her görüşmesinin hiçbir sonuç elde edilmesin. Ancak Karabağ sorununun çözümü zamanını uzatmak ve mevcut statükoyu-nun sürdürülmesinde ilginç olan Ermeniler özellikle de ayak sonbahar toplantısında alınan karardan ciddi rahatsız olmuşlar. Kararın isminin Azerbaycan'ın işgal altındaki Dağlık Karabağ ve çevre bölgelerdeki durumun gerginleşmesi ile ilgili olması ise gösteriyor ki, Ermenistan diplomasisi artık yenilgiye uğramak üzeredir. Artık bu siyaset kaotik durum almaya başladı.

Ermenistan'ın işgalci politikasına son konulmasa, yakın gelecekte Güney Kafkasya bölgesinde barışın ve təhlükəsiziliyin sağlanması mümkün olmayacaktır.

İLGİLİ HABER İÇİN RESME TIKLAYINIZ...




----------------------------------------------------------------------------------------------

Nəhayət, oktyabrın 27-də Fransa prezidenti Fransua Ollandın təşəbbüsü ilə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan arasında Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair görüş keçirildi.

ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri, eləcə də ATƏT sədrinin şəxsi nümayəndəsi də daha sonra görüşə qatılıblar.

Görüşdən əvvəl rəsmi Paris və Minsk qrupunun həmtəsisçiləri olan ölkələrin (ABŞ, Rusiya və Fransa) rəsmiləri prezidentlər arasında hansısa razılığın əldə oluna biləcəyi ehtimaldan danışırdılar.

Lakin bu görüş də fiaskoya uğradı, əvvəlki görüşlər kimi. Fransa prezidenti tərəflər arasında bölgədə gərginliyin səmərəli şəkildə azaldılmasının vacibliyini qeyd edib.

Bundan başqa Ermənistan və Azərbaycan prezidentləri Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin himayəsi altında münaqişədə itkin düşmüş şəxslər haqqında məlumat mübadiləsi aparmaq qərarına gəliblər.

Fransua Olland Ermənistan və Azərbaycan prezidentlərini Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq prinsiplərinə hörmət və Minsk qrupu həmsədrləri tərəfindən müəyyən olunmuş təməl prinsipləri əsasında, danışıqlar yolu ilə və davamlı həlli istiqamətindəki səylərini intensifləşdirməyə çağırıb. O, hazırkı status-kvonun qəbuledilməz olduğunu qeyd edib.

Onu da bildirək ki, bu, “avqust müharibəsindən” sonra prezidentlərin üçüncü görüşüdür. Buna qədərki iki görüş münaqişənin həllindən çox gərginliyin azaldılmasına yönəlmişdi.

Qeyd edək ki, Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri Parisdə sonuncu dəfə 2006-cı ildə görüşüblər. O zaman Paris yaxınlığındakı Rambuyedə keçirilən görüş 4 saat davam edib. O zaman da tərəflər heç bir razılığa gələ bilməyiblər.

Ola bilər ki, bu dəfə Yelisey sarayının divarları arxasında ictimaiyyətə məlum olmayan hansısa ciddi müzakirələr aparılıb.

Prezidentlərin görüşündən öncə bir sıra xarici mətbuat bu danışıqların heç bir nəticə verməyəcəyi proqnozunu veriblər.

Çexiyanın “Neviditelny pes” nəşri yazıb ki, Paris görüşü zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində ciddi irəliləyiş olmayacaq.

Nəşr münaqişənin 20 ildən artıq uzanmasının əsas səbəbkarı kimi Rusiyanı göstərir: “Bu gün post-sovet məkanında qəribə mənzərə yaranıb. Azərbaycanın bir hissəsində Ermənistan tərəfindən qondarma “Dağlıq Qarabağ” rejimi yaradılıb. Gürcüstanın bir hissəsində Cənubi Osetiya və Abxaziya, Moldova torpaqlarında Dnestryanı bölgə yaranıb. Eyni ssenarilər Ukraynada da tətbiq edilir və sonu görünməyən fəsadlara yol açır. Hər kəsə yaxşı bəllidir ki, bu ssenarilər Kremldə hazırlanır və Qərb zaman-zaman bu münaqişələrin həlli üçün səy göstərsə də, nə qədər Kremldə oturan bürokratlar var, bu münaqişələr də davam edəcək”.

Nəşr qeyd edir ki, əgər Kremlin imperiya maraqları olmasaydı, dünya daha təhlükəli qüvvələrə qarşı mübarizəyə köklənərdi: “Bu gün “İslam dövləti” təhlükəsi var və bu təhlükə Rusiyadan da yan keçmir. Eyni zamanda, Moskvanın göz dikdiyi postsovet məkanı da radikal dini təhlükədən sığortalanmayıb. Deməli, Rusiyanın da dünya ilə birgə mübarizə aparacağı daha böyük təhlükə var. Amma Moskva separatizmi dəstəkləməklə özünü pis vəziyyətdə qoyur”.

Onu da qeyd edək ki, prezidentlərin Paris görüşü ərəfəsində 7 rayonun qaytarılması söhbəti bir daha gündəmə gəlib. Axı Azərbaycan XİN rəhbəri E.Məmmədyarov Parisdə “Böyük saziş”in imzalanacağını demişdi. Görünür, o, Qarabağ ətrafında olan 7 rayonun geri qaytarılması məsələsini nəzərdə tutub. Bəzi politoloqlar hesab edirlər ki, Putin özü işğal altında olan yeddi rayonumuzun qaytarılmasında maraqlıdır. Çünki bununla Rusiya Azərbaycanı məcbur edəcək ki, bu məsələnin birdəfəlik həllini unutsun. Beləliklə də Qafqazda ən böyük münaqişə ocağı olan Dağlıq Qarabağ problemi, üzdə həll olunmuş görünsə də, Rusiya üçün tərəflərə təzyiq vasitəsi kimi də funksiyasını saxlayacaq.

Ancaq indiki şəraitdə Rusiya tərəfindən Azərbaycana nəinki7 rayon, heç işqal olunan bir kənd belə qaytarıla bilməz. Minsk Qrupr həmsədr dövlətlərin özləri də yaxşı bilirlər ki, Cənubi Qafqaz Rusiyanın tam nəzarəti altındadır. Rəsmi Moskvanın razılığı olmadan bu bölgədə xarici qüvvələrin müdaxiləsi yolverilməzdir. Qərb bu məsələsə Rusiya qarşısında acizdir. Qərb dünyası 2008-ci ildə Gürcüstana ordu yeridən Onun Cənubi Osetiya və Abxaziya bölgələrini işğal edən Rusiya qarşısınds susdu. İkincisi də Ermənistan bütünlüklə Rusiya tərəfindən tam nəzarətə götürülüb. İşqalçı dövlət Rusiyanın “forpost”una, quberniyasına çevrilib. Azərbaycan prezidenti ilə hər görüşündə Sarkisyan rəsmi Moskva tərəfindən təlimatlandırılır. Sarkisyan Rusiya prezidenti Vladimir Putinin mövqeyini, sözünü öz dili ilə Azərbaycan prezidentinə çatdırır.

Fransanın ABŞ dövlət katibi Con Kerridən sonar prezidentlər arasında görüş təşkil etməsi isə heç də Parisin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində maraqlı olduğunu deməyə əsas vermir.

Çünki prezidentlərin Paris görüşü ərəfəsində Fransanın Burq Le Valans şəhərinin meri Marlen Muryenin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə səfər etməsi və işğal altındakı Şuşa şəhəri ilə Burq Le Valans arasında "dostluq haqqında bəyanat"ın imzalanması da Fransanın niyyətindən xəbər verir. Burq Le Valans şəhərinin merinin işğal və təcavüz əsasında Ermənistan tərəfindən yaradılmış qeyri-leqal və qondarma rejimlə hər hansı bir sənəd imzalaması Fransanın qanunvericiliyinə və ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi Fransanın vasitəçilik fəaliyyətinə də ziddir. Fransa prezidenti Fransua Ollandın təşəbbüsü ilə Ermənistan və Azərbaycan prezidentlərinin Parisdə görüşünün keçirilməsi ərəfəsində Burq Le Valans şəhərinin merinin bu kimi qeyri-qanuni əməli Ermənistan və erməni diasporunun təsiri altında Fransa hökumətinə qarşı təxribatdır.

Bundan başqa prezidentlərin görüşü ərəfəsində Fransada qondarma erməni soyqrımının 100 illik yubileyinə hazırlıq tədbirləri də görülür. Fransa heç bir zamanda Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycanın milli marağını qoruyacaq mövqe nümayiş etdirməyəcək. Prezidentlərin Paris görüşü yalnız gözdən pərdə asmaq idi. Bununla da Olland Fransada yaşayan və güclü maliyyə dayağı olan erməni diasporasına bir daha öz sədaqətini nümayiş etdirdi. Axı gələn il qondarma erməni soyqırımınin 100 illik yubileyi gəlir. Və çox güman ki, Ollan da Sarkozi kimi bu qondarma soyqırımın inkarını nəzərdə tutan qanunun yenidən qüvvəyə minməsinə çalışsın. Qarabaş münaqişəsinin həlli və işğalçı Ermənistan hərbi birləşmələrinin Azərbaycan torpaqlarından qeyd-şərtsiz çıxarılmasıyla bağlı 4 (822, 853, 874, 884 ) qətnaməsinin olduğu bir halda Minsk Qrupunun həmsdər dövlətləri nə Ermənistanı işğalçı dövlət kimi tanıyır, nə sə bu sənədlərin həyata keçirilməsini rəsmi İrəvandan tələb edirlər.

İrəvanın isə əsas məqsədi odur ki, prezidentlərin istənilən görüşündən heç bir nəticə əldə edilməsin. Ancaq Qarabağ münaqişəsinin həlli vaxtını uzatmaq və mövcud status-kvo-nun saxlanılmasında maraqlı olan ermənilər xüsusilə də AŞPA-nın payız toplantısında qəbul edilmiş qətnamədən ciddi narahat olublar. Qətnamənin adının Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ və ətraf ərazilərdəki vəziyyətin gərginləşməsi ilə bağlı olması isə göstərir ki, Ermənistan diplomatiyası artıq məğlubiyyətə uğramaq üzrədir. Artıq bu siyasət xaotik vəziyyət almağa başlayıb.

Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə son qoyulmasa, yaxın gələcəkdə Cənubi Qafqaz bölgəsində sülhün və təhlükəsiziliyin təmin olunması mümkün olmayacaq.

İLGİLİ HABER İÇİN RESME TIKLAYINIZ...



YORUM EKLE