GÜÇLER ÇATIŞMASINDA ŞEYH ŞAMİL

Orta öğrenim döneminde babası Mustafa Zihni Hızalın “Şeyh Şamil’i Kuzey Kafkasya İstiklal Mücadeleleri Tarihi” adlı eser ile Şeyh Şamil’e ve Kuzey Kafkasya’ya ilgim başlamıştı.

Sonra Ahmet Hazer bey ile Hukuk Fakültesinde arkadaş olduk. O İlahiyat Fakültesini bitirdi. Atalarının geldiği Kuzey Kafkasya ile ilgili çalışmalarını da yayınlardan beğeniyle izledim.

Yıllar sonra bugün elimizde Ahmet Hazer Hızal’ın çok kapsamlı bir çalışması var. GÜÇLER ÇATIŞMASINDA ŞEYH ŞAMİL VE MÜRİDLERİNİN DÜNYASI

Önceden de bu konuda inceleme eserleri de çıktı romanlar da… Yine de bence bunların en iyisi Ahmet Hazer bey’in kitabı Apra Yayıncılık titiz bir çalışmayla yayınlamış. Okunmalı.

Eserin önsözünde 25.10.1997’de Ankara Türk Ocağında Şeyh Şamil’in 200. Doğum yıldönümü dolayısıyla düzenlenen toplantıda bir dinleyicinin sorusuna verdiği karşılıktan söz ediliyor.

Dinleyici:

- Kafkas Savaşları, bunca kahramanlık ve fedâkarlığa rağmen yenilgi ve mahkumiyet ile neticelenmiş niçin?

            Ahmet Hazer Hızal:

            “İslam âleminin BİLİM VE TEKNİK bakımından çağın gerisinde kalması ve birlikten mahrum olması idi. Bunun sebepleri ve çareleri üzerine düşünüp, özeleştiri yapmalıyız. Büyük mutasavvıf Ahmet Yesevi, ‘Zalimlerin ne haddine günah bizde’ der.”

Değerli Hızal işin gizemini yakalamıştır. Bilim ve Teknik… Başkalarını suçlamak yerine kendimizi düzeltmemiz gereğini de iyi anlamış, iyi anlatmış…

Kitabın 8. sahifesindeki şu cümle üzerinde durulmalıdır:

“Batıdaki Sanayi Devriminden sonra doğunun ‘tarım ve zanaat uygarlığının’ ‘makine uygarlığına’ karşı koyamaması bir vakıa idi.”

“Endüstri Devriminden Sömürgeciliğe”  başlığıyla bu konu ilerletilirken Rusların neden Kafkasya ile Türkistan’ı ele geçirmelerinin nedenleri de ortaya konulmuş. 1725’de ölen, bizim Deli Petro, Rusların Büyük Petro dedikleri Çar döneminde başlayan batılılaşma (ya da çağdaşlaşma) ile Altınordu Hanlarının kölesi durumundan Avrasya’nın efendisi olmaları gerçeği açıklanıyor.

Peki İslam Dünyası, bu arada Kafkasya, Türkistan elbette Osmanlı neden geri kaldı?

Bu sorunun karşılığı şu başlıklar altında açık bir dille ortaya konuluyor.

1- İstibdat (Despotizm) Yazarımız Montesquieu’nun bir cümlesini başa almış: “Dalkavukluğun sağladığı çıkar dürüstlüğün getirdiği yarardan daha verimli olursa, o ülke batar.”

2- Taassup (Fanatizm) işi özetleyen bir bilgi: “Çarlık zamanında Rusların Orta Asya’da fanatik malları desteledikleri bir gerçektir. Onlar yeniliğe ve ilerlemeye karşı çıkıyorlardı.”

3- Dünyaya Önem Vermeyen Mistik Görüşlerin Ortaya Çıkışı.

4- Dinde İdealizmin Kaybolması, Dinin Donmuş Bir Gelenekler Manzumesi Haline Gelmesi, İçtihal Kapısının Kapatılması

5- Transit Ticaret Yollarının Açık Denizlere Kayması.

6- Modern Çağın Başlarında Batı Avrupa’da Meydana Gelen Sanayi Devrimi

7- Cehalet

8- Kişisel İhtirasların ve Hükümdarlık Kavgalarının Getirdiği Siyasi Parçalanma

9- Kuvvetli Bir Orta Sınıfın Olmaması.

10- Topluma Hakim Olan İdareci ve Aydınlarla Halk Arasında Güvensizlik ve Parçalanma (Aydınların Soysuzlaşması ve Halkına Yabancılaşması)

Kuzey Kafkasya’da yenenler Ruslar (batı bilim ve tekniği) yenilenler Şeyh Şamil ve Müritleri olmuştur. Bu doğrudur da Şeyh Şamil’in destansı direnişi de bir başka doğrudur.

Bu destanı en güzel bir biçimde anlatan, bilimlik bakış açısından şaşmayan arkadaşım Ahmet Hazer Hızal’ı kutluyor, daha yeni ürünler diliyorum.

YORUM EKLE