Zeki Velidi Togan’ı rahmet ve minnetle anıyoruz

Tarihçi, Türkolog, ömrünü Türk ülküsüne adamış mücadele adamı Zeki Velidi Togan’ı vefatının 48. yılında rahmet ve minnetle anıyoruz.

Zeki Velidi Togan’ı rahmet ve minnetle anıyoruz
  • 26 Temmuz 2018, Perşembe 17:21

10 Aralık 1890’da şimdiki Rusya Federasyonu’nun Başkurt Özerk Cumhuriyeti topraklarında doğan Zeki Velidi Togan, Türk tarihinin yetiştirdiği en büyük alimlerdendir.

Türk ilim tarihinin ve Türkçülüğün önderlerinden Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, Başkurdistan Muhtar Cumhuriyeti’nin Sterlitamak köyünde 10 Aralık 1890 tarihinde dünyaya geldi. Hem baba hem anne tarafı eğitimli ve kültürlü bir aileden gelmekte olup kendi ifadesine göre Arapçayı babasından, Farsçayı annesinden öğrendi. Daha sonra dayısı Habib Neccar’ın komşu köydeki medresesine giderek Arap edebiyatı dersleri aldı; bu arada Rusça öğrenmeye başladı.

1908’de Kazan’a gitti ve Kasımiye Medresesi’nde eğitimini tamamladı. Burada Rus şarkiyatçıları ile tanıştı. Kasimiye ve Ufa’daki Osmaniye medreselerinde Türk Tarihi ve Arap Edebiyatı Tarihi dersleri verdi. Bu görevi dolayısıyla ilk eseri Türk ve Tatar Tarihi'ni yayımladı. Bu eseri ile Rus şarkiyatçıları arasında muteber bir yer edindi. 1916-18 yıllarını Moskova'da geçirdi. Rus meclisindeki Türk temsilcilerin yardımcısı olarak çalıştı. 1917 Devrimi’ni bütün problemleriyle yaşadı. Çarlık Rusyası'nın çöküşünü bir fırsat kabul ederek Başkurdistan'ın müstakil bir devlet olarak ortaya çıkmasında öncülük etti. Kurulan hükümette görev aldı. Başkurdistan istilaya uğrayınca Türkistan'a geçti, Milli Türkistan Birliği'nin çalışmalarını yürüttü (Temmuz 1920-Mart 1923). Enver Paşa’yla da çalıştı. Rus kuvvetlerinin Türkistan'ı tehdit etmesi üzerine İran'a, bir ay sonra Afganistan'a, 5 ay sonra da Hindistan'a geçti. Bombay'dan vapurla İstanbul'a geldi fakat girişine müsaade edilmediği için Avrupa’ya geçti. Fransa ve Almanya’da geçirdiği zamanını araştırmalar yapmak ve Türkistan dâvasıyla uğraşmakla değerlendirdi.

1925’de Maarif Vekaleti’nin daveti üzerine Türkiye’ye geldi ve Türk vatandaşlığına geçti, Ankara’da Tercüme Encümeni’nde çalıştı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Tarihi’ne davet edilmesi üzerine İstanbul’a geldi ve ömrünün sonuna kadar sürecek olan hocalığa başladı (1927). 1932 yılındaki Türk Tarih Kongresi’nde Türklerin Orta Asya’dan göçüne dair geliştirilen ideolojik teze karşı çıktığı için aleyhinde bir kamuoyu oluştu. Bunun üzerine istifa ederek Viyana’ya gitti, “İbn Fazlan Seyahatnâmesi” üzerine doktora yaptı (1935). Ardından Bon ve Gottingen üniversitelerinde çalıştı. 1939 sonbaharında tekrar İstanbul’daki kürsüsüne döndü. 1944 yılında Turancılık dâvası dolayısıyla tutuklandı. 27 Mayıs 1948’de görevine tekrar döndü. 1951 yılında İstanbul’da toplanan Müsteşrikler Kongresi’ne başkanlık etti. 1953’te Edebiyat Fakültesi bünyesinde kurulan İslâm Tetkikleri Enstitüsü’nün müdürlüğüne getirildi ve İslâm Tetkikleri Enstitüsü dergisinin yayımını başlattı. Togan’a 1967 yılında Manchester Üniversitesi tarafından onur doktorası verildi.

Zeki Velidi Togan, 26 Temmuz 1870’de, İstanbul’da vefat etti.

Eserleri:

Türk Kavimlerinde Dört Mısralı Şarkılar (1910), Türk ve Tatar Tarihi (1912),  Bugünkü Türkistan ve Yakın Mazisi (1928), Moğollar Devrinde Anadolu’nun İktisadî Vaziyeti (1931),  Türkistan Tarihi (1939), Birunî’nin Dünya Hakkında Tasavvuru (1940), Moğollar Cengiz ve Türklük (1941), Umumi Türk Tarihine Giriş (1946), Tarihte Usul (1950), Harezm Kültür Vesikaları (1951), XXII. Müsteşrikler Kongresi Mesaisi ve Akisleri (1953), Timur ve Oğulları (1964), Türklüğün Mukadderatı Üzerine (1970), Kur’an ve Türkler (1971), Oğuz Destanı (1972).


SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

YAZARLAR

tümü
yukarı çık