Ermenistan'da neler oluyor?

Türkiye Ermenistan ilişkileri Sarkisya'nın Ermenistan parlamentosunda 2009 dan beri bekleyen protokol metinlerinin imzadan çekilmesiyle yeni bir aşamaya gelmesine sebep oldu.

İşin başına tekrar mı dönüldü sorusu şimdi daha sık sorulmaya başlandı. 24 Nisanda ne oldu Türkler ile Ermeniler niye ayrım noktasına gelmişlerdi, aslında ne oldu gibi soru başlıklarıyla artık daha sık karşılaşacağız. Ukrayna krizinden sonra Rusya devlet başkanı Putin uluslararası arenada iyice köşeye sıkıştığı bir anda Türkiye Rusya ilişkilerinin beklendik bir şekilde yeniden bahar havasına bürünmesi Rusya karşısında oluşan Batı bloğu dengesi Türkiye üzerinde odaklanmaya başlamış, Türkiye'nin tutumu adeta Ukrayna krizinin dengesini belirleyecekti. Bu gelişme bir çok uluslararası sorunun tetikleneceği beklentisini de peşinden getirdi.

Ermenistan Türkiye ilişkileri Türk Ermeni sorunu işte bu bağlamda tetiklenmeye başlayan bir sorun olarak Sarkisyan'ı alelacele harekete geçirerek Ermenistan parlamentosunda imzalanmayı bekleyen Protokol metninin geri çekilmesine sebep oldu. Sarkisyan aslında Türkiye'nin Rusya'ya baskı yapacağını ve Rusya'nın da Ermenistan'a baskı yaparak Türkiye Ermenistan ilişkilerinin Türkiye'nin arzu ettiği formatta çözüleceği endişesine kapılmakta haklıydı.

Türkiye'nin Rusya'ya Ukrayna konusunda verdiği destek en azından böyle okunabilirdi. Uluslararası beklenti de bu yönde gelişmekteydi. Uluslararası bir sorun haline gelen Türkiye Ermenistan ilişkileri salt Ermenistan'ın ve ya Türkiye'nin kendi istekleriyle bir araya gelerek çözebilecekleri bir sorun olmadığı gibi Rusyasız bir uluslararası platformun teşebbüsü de başarılı olamaz.

2009'da başlayan protokol sürecini Rusya ABD'nin Türkiye üzerinden Kafkaslara girebilme hamlesi olarak okunduğundan pek sıcak bakmamış, işi oluruna bırakmıştı. Fakat şimdi Ukrayna krizinden sonra dengeler değişince Ermenistan Rusya'nın işe sahip çıkarak Türkiye lehine bir hamle yapacağı endişesine kapıldı.

Birbirine girmiş girift uluslararası ilişkiler yumağı sisteminde Türkiye Ermenistan ilişkileri Ermenistan çekinceli hareketine rağmen Rusya'nın desteğiyle normalleşmenin başlayacağı gerçeği artık herkes tarafından görülmeye başlandı ve özellikle Batı bloğu son bir hamle ile Ermenistan'ı Rusya'ya karşı bir denge unsuru olarak devreye sokma teşebbüsünde bulundu. Ermenistan'ın Rusya'ya rağmen bölgede bir denge unsuru olamayacağı görülmektedir.

Bu saptama Türkiye'nin 24 nisanda dünyanın gözleri önünde mahkum ettirilmeye çalışılması hamlesine karşı bir hamle ile cevap verme imkanını ortaya çıkardı. Rusya Türkiye ilişkileri 24 nisan odaklı ve Türkiye Ermenistan ilişkilerini düzelmesi yönünde harekete geçirilebilirse Türkiye açısından bir hamle gücü elde edilmiş olacaktır.

Ermeni meselesinde Türkiye Ermeni ilişkileri meselesinde Türkiye sahaya beklenen argümanları sürmekte yavaş kalmakta hatta sürekli edilgen politikalara daha fazla şans verdiği görülmektedir.

Ermeni meselesi Osmanlının imparatorluğunu Ermenilerin ise yaşadığı toprakları kaybetmesine sebep olan uluslararası bir sorun haline dönüşmesinde Rusların oldukça önemli katkıları vardı. Çarlık döneminde, SSCB dönemiyle devam eden Federasyon dönemiyle de zirve yapan Türkiye'ye karşı Rus Ermeni ittifakı dünya siyasetinde meydana gelen değişimlerle artık etkisini yitirmiş, Rusya yeni arayışlar armaya başlamıştır.

Bu arayış Türkiye'nin Rusya'ya kendini anlatmasına imkan verecektir. Türkiye bu süreci iyi değerlendirerek Rusların çarlık döneminde başlayan SSCB döneminde artarak devam eden ve Federasyon döneminde ise değişimin sinyallerinin verildiği Ermeni meselesinde 2015 24 Nisanında kader çizgisini dönüştürebilecek imkanlar elde edecektir.

Bu da Rusya'nın tutumunun değişimini yönlendirerek olabilir. 24 nisan ile formülleştirilen Ermeni meselesi argümanları artık bir uluslararası müdahale aracı olmaktan çıkıp sorunların konuşulabildiği bir platforma dönüşebilmelidir.

Aslında bu yeni platform Ermeniler için de oldukça büyük kazanımlar sağlayabilecek bir süreçtir. 24 Nisan hem Ermenilerin uluslararası istismar edilmelerinin önüne geçilecek ve hem de Ermenilerin normalleşmesi sağlanarak yeni yüzyılda kendilerini kendileri ifade etme imkanları elde edilebilecektir.

24 nisan 2015 hem Türkler ve hem de Ermeniler için yeni bir başlangıç olacaktır.

Dr. Hasan Oktay KAFKASSAM Başkanı


YORUM EKLE