Dolaylı Vergiler ve 2014 Gerçekleşen Bütçe

Dolaylı vergi, bir gerçek ya da tüzel kişinin geliri veya sermayesi üzerinden değil, kişiler arasında gerçekleşen ekonomik işlemler üzerinden belirlenmiş oranlarda alınan vergi türlerine verilen genel isimdir.

Gerek ekonomi programlarında gerekse günlük hayatta şu cümleyi çok duyarız.”Devlet vergilerinin büyük kısmını dolaylı vergilerden topluyor”.

Bu doğrumudur, değimlidir ortaya koymadan önce hangi vergiler dolaylı vergilerdir onu bir hatırlayalım. Herkesin bildiği en ünlü dolaylı vergi Katma Değer Vergisi (KDV) ‘dir. Bunu Damga Vergisi, Harçlar, Gümrük Vergisi, Özel İletişim Vergisi (Ö.İ.V.), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ,Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (B.S.M.V.) ,Şans Oyunları Vergisi, Diğer Dış Ticaret Gelirleri takip eder.

Şimdi yukarıda belirttiğimiz genel kanaati Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün resmi verilerini (*) 2014 yılı değerlerini kullanarak test edelim.

 

VERGİ TÜRÜ

2014HEDEFLENEN
(Milyon TL)

     2014GERÇEKLEŞME (Milyon TL)

GERÇEKLEŞME %

K.D.V. (Dahilde )

39.625

 

38.121

 

3,7

 

K.D.V. (İthalde )

64.819

 

64.387

 

0,6

 

Damga Vergisi

10.383

 

10.324

 

-0,5

 

Harçlar

14.964

 

14.482

-3,2

 

 

Gümrük Vergileri

5.567

 

6.541

 

1,7

 

Özel İletişim Vergisi

4.632

 

4.640

 

0,1

 

Özel Tüketim Vergisi

89.391

 

91.073

 

1,8

 

B.S.M.V.

7.130

 

7.486

 

4,9

 

Motorlu taşıtlar vergisi

11.008

 

12.850

 

1,6

 

Şans Oyunları Vergisi

754

 

768

 

1,8

 

Diğer Dış Ticaret Gelir.

124

 

189

 

5,2

 

TOPLAM

248.397

 

250.861

 

 

 (*) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri.

Yine Maliye Bakanlığının resmi rakamları dikkate alındığında 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri’nin genel toplamı hedeflenen olarak 403.174 (Milyon TL) ve gerçekleşen genel toplam ise 425.758 (Milyon TL)’dir.

Dolaylı vergiler ile ilgili verileri gösteren yukarıdaki tablonun gerek hedeflenen gerekse gerçekleşen dolaylı vergi değerlerine bakıldığında durum ekonomist, bütçe uzmanı v.b. unvanlara sahip olmadan da net olarak görülebilmektedir.

Buna göre 2014 Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri içinde “Vergi Gelirleri” alt başlığı olarak dolaylı vergilerin ,vergi gelirleri içindeki oranı; (250.861/348.352)=  % 72 ‘dır

Maliye Bakanlığı verilerini esas alarak yukarıda yer verdiğimiz tablo detaylı olarak incelendiğinde ise ÖTV’nin, ithalattan alınan KDV’nin ve Dahilde Alınan KDV’nin dolaylı vergilerde ilk üç sırayı aldığı görülmektedir bunları ise harçlar,damga vergisi,gümrük vergileri ve haberleşme giderleri üzerinden alınan Ö.İ.V.’nin takip ettiği görülmektedir.

Sonuç olarak 2014 yılı verileri baz alındığında dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı % 72’dir ve bu oran sadece 2014 yılına mahsus bir çarpıklık değil uzun yıllardır devam eden bir durumdur.

Üyesi bulunduğumuz OECD’deki vergi yapılarına baktığımızda, dönemler arası ufak farklılaşmalar gösterse bile, toplam vergi gelirlerinin üçte ikisinin doğrudan vergilerden, geri kalan üçte birinin ise dolaylı vergilerden oluştuğu gözlenmektedir. Sosyal güvenlik kesintileri OECD sınıflamasında  dolaysız vergiler içinde yer almaktadır.

Anayasamızın (VI.) “Vergi Ödevi” Başlıklı 73’ncü maddesi şöyle der; Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Kanunların anası olan Anayasa’nın amir hükmünün gerçekleştiği günleri görmek umudu ile…

 

YORUM EKLE