Altaylarda bir kadın derneği

Medeniyet tasavvuru için geniş bir coğrafi alana ve tecrübeye sahip olan Türklerin son yüzyılda  fikir ve medeniyette kadük kalmasının sebebini aramaları gerekir. Eleştirel bakış açısından son derece rahatsız olanların varlığı bilinmekle beraber içinde olduğumuz bu kabızlığın çaresini aramak zorundayız. Altay denilince İzmir'in güzide bir spor kulübü akla gelmekle beraber Rusya coğrafyasında bir Türk yurdu olan Altaylardan oradaki kadınların içine düştükleri sosyal problemleri çözebilmek için kurdukları "Altaydın Epşileri" derneğinden  bahsedeceğiz.

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Rusya Federasyonu'nun tüm bölgelerinde çok sayıda sivil toplum örgütü oluşmaya başladı. Altay Cumhuriyetinde ise şimdiye kadar   çeşitli amaçlar için 428 adet  sivil toplum örgütü kurulmuştur.

Bunlardan 236sı sivil toplum birlikleri, 7'si partilerin yerel Şubeleri, 166sı sivil toplum örgütleri, 25'i sendikalar, 26'sı Vakıflar, 148i diğer ticari olmayan örgütlerdir. Bunların arasında daha çok etkili olanlardan 49u dini Örgütler, 73ü ulusal kültür örgütleri ki, bunların da arasında 35'i azınlık sayılan halkların oluşturdukları Örgütlerdir.

Sivil toplum hareketlerinin önemli kuruluşlarından olan kadın birlikleri de Altay Cumhuriyetinin  sivil hayatında önemli roller almaktadır. Rusya coğrafyasındaki tecrübe gösteriyor ki, kadınların kurduğu sivil toplum örgütleri daha sorumlu ve daha aktif hale gelmektedir. Altay Cumhuriyetinde daha çok tanınan ve çalışmaları ile kendilerini fark ettiren kadın teşkilatı, Altaydın Epşileri,, (Altayın Kadınları) örgütü ve "Mama" adlı fon. Altaydın Epşileri,, 3 Şubat 2009 yılında resmi faaliyet yapabilme izni almıştır. Bu örgütün esas hedefi sağlıklı aile, çocukların yetiştirilmesinde Annelere yardım etmek, aynı zamanda kadınların sosyal ve politik hayata katılımlarının desteklenmesi.

Bu çalışmaların başında  parlamento seçimlerine (El Kurultay) katılan kadınlara destek verilmesi  de vardır.  Bu çalışmaların neticesi olarak  parlamentoda 'Altaydın Epşileri'nin destek verdiği kadın milletvekilleri vardır. "Altaydın Epşileri" toplum için   gündemde olan ve acil   problemlerin çözülmesi yönünde ciddi çalışmalar yapmaktadır. Altay toplumu için bu tür sosyal sorunların varlığı tahminlerin de ötesindedir. Sosyal sorunların başında yetimlik, ayyaşlık, intiharlar, çevre kirliliği, çocuk ölümleri gibi sorunlar oldukça ciddidir. Bilindiği gibi Rusya'da anne-babası olmayan yetim  çocukların oranı %15i geçmektedir.  Altaylarda ise bu rakam %10 civarındadır.   

Bu rakamlara çeşitli sebeplerden dolayı anne babasının  terk ettiği çocuklar da dahildir. Bu sosyal yetimliğin esas sebeplerinden birisi alkolikliktir. Bu yüzden Altaydın Epşileri devamlı olarak  "babalık sorumluluğu- sağlıklı ailenin temelidir" sloganı ile konferanslar vermektedir. İlk zamanlar ciddi şüpheler vardı insanlar bu tür konferanslara katılır mı, orada bu sorunları konuşurlar mı. Ama ilerleyen zaman gösterdi ki, şüpheler yersizdir ve bu sosyal sorunun çözümü için insanlar oldukça heveslenmişlerdir.  Toplum bu sorunun tartışılmasına hazır olduğu anlaşılmıştır.

Mesela, bu konferansların birinde zaman darlığından dolayı konuşmacılara  konuşmaları için 5 dakika verilmiş, fakat konuşmasını yoğun istek üzerine  30 dakikaya çıkaranlar  bile oldu. Bir çok babalar kendi problemlerini dile getirmekten, onların çözümü için yardım istemekten utanmadılar, aksine bu problemlerinin sosyal yönüne dikkat çekmeye başladılar. Bu tür konferanslar beklenen amaç insanların kendi problemlerini anlaması ile birlikte, yerel yöneticilerin de söz konusu sorunların çözülmesine yardımcı  olunmasıdır. Altaydın Epşileri  Rusya'da ilk defa bira yasağı için çağırıda bulundu. Bu çağrı biranın da diğer alkollü içkilerle beraber yasaklayan bir yasanın çıkarılmasını talep ediyordu. Bu mücadelelerin neticesinde Rusya Devlet Duması bu kanunu artık kabul etmiştir.

Bu örgüt kadınların alkolik tedavisini de faaliyetleri arasına almış. İlk olarak 117 kadın tedavi altına alındı​​, ama maalesef onlardan yalnızca 19'u sağlıklı hayata tekrar dönebildi. Diğerleri psikolojik duvarı aşarak  alkol bağımlısı oldukları için tedavileri mümkün olamadı. Ülkede ailelerin alkole bulaşmaması için müthiş paralar ayrılmaktadır, ama o paralar adresine ulaşmıyor. Bu görüşü Altaydın Epşilerinin önemli çalışmalarını yapanların başında gelen Svetlana Poletayeve söylüyor. Diyorlar ki, alkol ticaretinden bütçeye büyük paralar gelmektedir. Ama kim hesapladı- biz  bu ticaretten çok kazanıyoruz oysa alkolizmin ülkeye getirdiği felaketlerden daha çok kaybediyoruz. Anne-babalar alkol yüzünden hapishanelere atılıyor, çocuklar ise dışarıda perişan olmaktadırlar.

Bütçeden aileler için ayrılan paralar ise alkolik anne-babaların sahipsiz çocuklarına veriliyor, sanki. Ama daha iyi olmaz mı, devlet o çocukları kendisi alsın, ayrılan parayı ise iki veya daha çok çocuğu olan, onları sağlıklı bir biçimde yetiştirmeye iddialı olan, ama buna imkanı olmayan ailelere verilsin. Bu teklifin devamı olarak da,, Altaydın Epşileri,, özel bir proje ile çocuklarını  iyi yetiştirmek isteyen ailelere yardımda bulunmaktadırlar. Moskova'da Rusya kadınlarının kurultayı sırasında Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanına Altaydın Epşilerinin delegelerinin de imzaladığı bir metin verildi.

Bu metinde Rus aileler içinden çıkılmaz bir kriz yaşamaktadırlar ve devlet yardımı olmaksızın, bu krizi aşmak mümkün olmayacak. Buna göre de orada bazı teklifler ileri sürülmüştü. Mesela, enformasyon alanının genişletilmesi, televizyon kanallarında eğlence programlarının yerine daha çok Aydınlanma programları yayınlamak, ailenin manevi sağlığına yönelik devlet projeleri hazırlamak gibi. Rusya Kadınlar Birliğinin başlattığı Temiz ev, temiz ülke, temiz dünya kampanyasına Altay kadınları da katıldı. Çevre temizliğine katıldılar, hatta deterjan tozlar alarak kayalara turistlerin yazdığı gereksiz yazıları bile temizlediler.

Daha başka bir kampanya "Kadın Aile Yaratıcılık" festivaline katıldılar. Bu festivalin organizasyon işlerine Altay hükümeti, Altay'ın Kültür Bakanlığı, Emek ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı katkı sağladı. Altay'larda Kültür Bakanlığının kabul ettiği iyi bir proje de vardır. Bu proje sivil toplum örgütlerinin 2013-2015 yılları arasında faaliyetlerine destek projesidir  ve bu örgütlerin çalışmalarına her türlü destek verilmektedir.
 
Nadejda Tıdıkova
Altaylar'da kadın sivil toplu faaliyetleri isimli Rusça makalesinden istifade edilmiştir.

Dr. Hasan Oktay
KAFKASSAM Başkanı
YORUM EKLE